banner2032

Hamsi neden büyümüyor?

Sözcü gazetesi yazarı Yılmaz Özdil bugün kaleme aldığı köşe yazısını Hamsi'ye ayırdı.

Bölgesel 19.01.2021, 15:21

Sözcü gazetesi yazarı Yılmaz Özdil, Hamsi'nin niye gelişemediğini kaleme aldığı yazısında ilginç tespitlerde bulundu.

İŞTE ÖZDİL'İN YAZISI...

Yaşam kültürüdür.

Kendisi küçücük, etkisi devasadır.

Tee dört bin yıllık çömleklerin üstünde çizimleri var.

Bol ve ucuz olduğu için Bizans'ın en önemli gıda maddelerinden biriydi, haşlayarak yerlerdi.

Kanuni'yle beraber Osmanlı mutfağına girdi, Trabzon doğumlu muhteşem Süleyman'ın çocukluk lezzetiydi, olmazsa olmaz yemeğiydi, buğulamanın adını bile duyduğunda ağzı sulanırdı, bugün Topkapı Sarayı'nda sergilenen kılıcına hamsi motifi işletmişti.

1650'li yıllarda Karadeniz'i dolaşan Evliya Çelebi'nin notlarında yeralıyor, çorbası, böreği, yahnisi, 40 çeşit yapıldığını anlatıyor, pilaki tarifi veriyor, “hamsi tekneleri limana yaklaşınca borazanlar öttürülüyor, şehir ahalisi elindeki işi bırakıp limana koşuyor” diyor.

Türkülerimizde var, halkoyunlarımızda var, mizahımızda var.

Divan şairi ve halk kültürü araştırmacısı Hamamizade İhsan bey'in 1928'de kaleme aldığı Hamsiname'den bu yana, kitapları yazılıyor.

Ve, tarihte bir ilk yaşandı.

Hamsi avı sezonunda hamsi avlamak yasaklandı.

Çünkü, yasal sınır var.

Avlanabilmesi için boyunun 9 santimetre olması gerekiyor.

Şu anda 6 santimi bile zor buluyor.

Normalde 18 santime kadar büyür, 12 santim avlanması için idealdir ama, şu anda yarısı kadar bile büyümüyor.

Niye derseniz…

Gündüzleri derine iner, 60-70 metrelerde dolaşır, geceleri yukarı çıkar, yüzeye yakın dolaşır, karnını doyurmak için kıyılara yanaşır.

Planktonla beslenir.

Mikroskobik boyuttaki planktonları da dereler doyurur… Sonbaharda ağaçların yaprakları dökülür, çürür, ormanlardan süzüle süzüle gelen derelerle denize taşınır, planktonlar da işte bunlarla beslenir.

Ağaçtan dereye, dereden planktona, planktondan hamsiye, zincirin halkalarıdır.

Doğanın kılcal damarları olan dereleri yok ettiğinde, ekosistemin kan dolaşımı sekteye uğrar, besin zinciri kopar.

İşte şu anda tam olarak böyle oldu.

Hamsi “hes”ler yüzünden büyümüyor.

Hes tabir edilen setler, dereleri kurutmakla kalmıyor, derelerin taşıdığı organik yükü tutuyor, denize ulaşmasını engelliyor, planktonlar azalıyor, hamsi de yiyecek plankton bulamıyor.

10 yılda Karadeniz derelerine 200'ün üstünde hes yapıldı, 20'sinin inşaatı devam ediyor, 120'sinin projesi temel atma aşamasına geldi.

Bunlar henüz devede kulak, toplam 1.700 küsur hes lisansı dağıttılar!

Tarım ve orman bakanlığının, bir taraftan hes'lere izin verip, öbür taraftan hamsileri korumak için av yasağı getirmesi… Her iki kararın da aynı bakanlıktan çıkması, trajikomiktir.

Hayatı yok eden “hes” kısaltmasını sevimli hale getirmek için, koronavirüse karşı “hes” kodu verilmesi ise, ölümcül ironidir.

Hes denilen kavram, hesapsızlıktır, öngörüsüzlüktür.

Ve aslına bakarsanız, aşımız niye yoksa, hamsimiz de ondan yoktur.

Her iki mahrumiyetin de sebebi, aynı vizyonsuzluktur.

Yorumlar (2)
inquisitive 2 ay önce
yani kisaca neremiz dogru ki desek yanlis olmaz
laz 2 ay önce
bu daha başlangıç
5
açık
Namaz Vakti 05 Mart 2021
İmsak 05:18
Güneş 06:42
Öğle 12:38
İkindi 15:48
Akşam 18:23
Yatsı 19:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20