CHP Trabzon Milletvekili Av. Sibel Suiçmez, 2026 yılı fındık hasat dönemi öncesinde Karadenizli üreticilerin yaşadığı ağır ekonomik tabloyu ve "Kahverengi Kokarca" tehdidini TBMM gündemine taşıdı. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi veren Suiçmez, "TMO, artan maliyetleri ve üretici refahını baz alarak alım fiyatlarını derhal açıklamalı, yabancı menşeli tekelci yapılara karşı üreticinin emeğini korumalıdır" çağrısında bulundu.
Türkiye'nin dünya fındık üretiminin ve ihracatının büyük bir bölümünü tek başına karşıladığını ve ülkeye her yıl milyarlarca dolar döviz girdisi sağladığını hatırlatan CHP Trabzon Milletvekili Av. Sibel Suiçmez, bu stratejik ürünün yarattığı devasa katma değerden Karadenizli üreticilerin hak ettiği payı alamadığını belirtti.
2026 yılı hasat dönemi yaklaşırken fındık üreticisinin rekor seviyelerde artan gübre, ilaç, mazot ve işçilik maliyetleri altında ezildiğine dikkat çeken Suiçmez, Karadeniz Bölgesi’nde tarımsal bir afete dönüşen Kahverengi Kokarca zararlısıyla mücadelenin de üreticiye ekstra maliyet yüklediğini ve ciddi rekolte ile kalite kayıpları endişesi yarattığını vurguladı.
"Yabancı Şirketler Serbest Piyasa Adı Altında Emeği Sömürüyor"
Fındık piyasasında yabancı menşeli şirketlerin oluşturduğu yapının, serbest piyasa adı altında üreticinin emeğini sömürdüğünü ve fiyatları baskıladığını ifade eden Suiçmez, Toprak Mahsulleri Ofisi'ne (TMO) acil müdahale çağrısında bulundu. Üreticinin, ürünü maliyetinin altında satmak zorunda kalarak tekelci firmaların ve aracıların insafına terk edilmemesi gerektiğini belirten CHP’li Suiçmez, TMO’nun müdahale alım fiyatını zamanında açıklamasını ve alım-ödeme politikalarını üretici lehine güncellenmesini istedi.
"Alan Bazlı Destekler ve TMO Kotaları Yeniden Düzenlenmeli"
Yıllardır dekar başına sabit kalan "Alan Bazlı Gelir Desteği" ile mazot ve gübre desteklerinin yüksek enflasyon karşısında eridiğini belirten Suiçmez, bu tutarların 2026 yılı güncel ekonomik koşullarına göre artırılmasını talep etti. Ayrıca TMO'nun alım kriterlerinde kahverengi kokarca zararlısı ve iklimsel faktörler nedeniyle yaşanabilecek randıman düşüklüğüne karşı üretici lehine esneklik sağlanması gerektiğini belirten Suiçmez, üreticiyi mağdur eden kota uygulamasının da kaldırılmasını gündeme getirdi.
*CHP Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez’in Bakan Yumaklı’ya Yönelttiği 9 Kritik Soru:
*
Av. Sibel Suiçmez, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yazılı olarak cevaplandırması istemiyle şu soruları yöneltti:
• 2026 yılı fındık alım (taban) fiyatları ne zaman açıklanacaktır? Fiyat belirlenirken, bağımsız araştırma kurumlarının ve bölge ziraat odalarının sahada tespit ettiği gerçek üretim maliyetleri (yevmiye, patoz, nakliye, gübre, ilaç) ile enflasyon oranları ana kriter olarak alınacak mıdır?
• Kahverengi Kokarca (Halyomorpha halys) zararlısının Karadeniz Bölgesi'nde yol açtığı rekolte ve kalite kaybının güncel ekonomik boyutu Bakanlığınızca tespit edilmiş midir?
• Kokarca zararlısı ve iklimsel faktörler nedeniyle fındıkta yaşanabilecek randıman düşüklüğüne karşı, TMO'nun bu sezonki alım kriterlerinde (sağlam iç fındık oranı, nem oranı vb.) üretici lehine bir esneklik sağlanacak mıdır? Aksi takdirde, TMO'dan geri çevrilen fındığın serbest piyasada yok pahasına alınmasının önüne nasıl geçilecektir?
• Fındık piyasasında fiyat belirleyici konuma gelen ve piyasayı büyük oranda domine eden yabancı menşeli alıcıların/şirketlerin oluşturduğu tekelci yapıya karşı üreticiyi korumak amacıyla Bakanlığınızın ve Rekabet Kurumunun yürüttüğü somut bir denetim veya regülasyon çalışması var mıdır?
• Yıllardır dekar başına sabit kalan ve yüksek enflasyon karşısında tamamen eriyen "Alan Bazlı Gelir Desteği" ile mazot ve gübre destekleme tutarlarının, 2026 yılı güncel ekonomik koşullarına göre yeniden değerlenerek artırılması yönünde bir çalışmanız bulunmakta mıdır?
• TMO'nun alım politikalarında üreticiyi mağdur eden "kota" uygulaması bu yıl esnetilecek veya kaldırılacak mıdır?
• TMO, Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı üreticilerin arz ettiği ürünün tamamını bekletmeksizin alabilecek fiziki depo kapasitesine ve ödemeleri peşin/kısa sürede yapabilecek bütçe planlamasına sahip midir?
• Fındık hasadında çalışan mevsimlik tarım işçilerinin katlanan günlük yevmiye, ulaşım ve barınma maliyetleri, taban fiyat hesaplamasına tam olarak yansıtılmakta mıdır?
• Karadeniz Bölgesi'nde ekonomik ömrünü tamamlamaya yüz tutmuş, yaşlanan fındık bahçelerinin yenilenmesi, dönüm başına alınan verimin ve ürün kalitesinin artırılması amacıyla üreticiye uzun vadeli, faizsiz kredi veya doğrudan hibe desteği sunulmasına yönelik bir teşvik programı planlanmakta mıdır?
