Doğu Karadeniz Oteller Birliği (DOKOB), Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından kırsal kalkınma amacıyla sağlanan desteklerin, Trabzon’un mevcut turizm envanteri ve piyasa gerçekleri dikkate alınarak kullandırılması gerektiğini açıkladı.
Açıklamada, TKDK’nın 2026 yılında yalnızca Trabzon için 102 milyon TL hibe desteği planladığı hatırlatılarak, kurumun temel amacının tarım, hayvancılık, yenilenebilir enerji, gıda işleme ve üretim altyapısını güçlendirmek olduğu ifade edildi. Ancak uygulamada, özellikle turizm potansiyeli yüksek şehirlerde hibelerin konaklama yatırımlarına yoğunlaşmasının sektör dengeleri açısından risk oluşturduğu kaydedildi.
“Trabzon’da sorun kapasite değil, verimlilik”
DOKOB, Trabzon’da son yıllarda konaklama tesis sayısının turizm talebinin üzerinde arttığını belirterek, arz fazlasının doluluk oranlarını baskıladığını vurguladı. Kentte resmi yatak kapasitesinin 36 bin 500 seviyesinde olduğu, bunun yanında yalnızca sezonluk açık olan kayıtsız ve belgesiz yaklaşık 30 bin yatak bulunduğu ifade edildi.
Ortalama yıllık doluluk oranlarının yüzde 40-45 bandında seyrettiğine dikkat çekilen açıklamada, yoğun sezonun 45-55 günle sınırlı kaldığı ve ortalama oda fiyatının kahvaltı dahil 65 Euro seviyesinde olduğu aktarıldı. Yıl bazında kapasitenin yaklaşık yüzde 60’ının atıl kaldığı belirtilerek, “Sorun kapasite yetersizliği değil, kapasitenin verimsiz kullanılmasıdır” denildi.
“Obez büyüme riski”
DOKOB, kontrolsüz kapasite artışını “obez büyüme” olarak nitelendirdi. Açıklamada, “Obez büyüme; kapasite artarken gelir ve kalitenin düşmesidir. Sistem büyür ancak güçlenmez” ifadelerine yer verildi.
Doluluk oranlarında yalnızca yüzde 2’lik bir düşüşün dahi 8-9 milyon Euro doğrudan gelir kaybına, toplamda ise yaklaşık 15 milyon Euro’luk ekonomik daralmaya yol açabileceği savunuldu. Bu durumun yalnızca otelcileri değil; istihdamı, vergi gelirlerini ve şehir ekonomisini doğrudan etkilediği belirtildi.
Denetim ve amaç dışı kullanım uyarısı
TKDK’nın IPARD programları kapsamında 20-25 oda sınırı bulunan butik otel, pansiyon ve bungalov tarzı tesislere hibe verdiği hatırlatılan açıklamada, denetim süresi sonrasında kapasite artışı veya fonksiyon değişikliği riskine dikkat çekildi.
Mevzuata uygun şekilde alınan hibelerin ilerleyen süreçte fiili büyümeye dönüşmesinin bölgesel planlamayı bozabileceği belirtilerek, kamu kaynaklarının piyasa dengesini zayıflatacak değil, katma değer üretecek alanlara yönlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
“Nicelik değil nitelik”
DOKOB, Trabzon turizminin artık niceliksel değil niteliksel bir eşikte bulunduğunu vurgulayarak şu çağrıyı yaptı:
-
Yeni otel değil, nitelikli hizmet
-
Yeni yatak değil, kaliteli işletmecilik
-
Yeni kapasite değil, sürdürülebilir dönüşüm
Desteklerin bölgesel arz-talep analizlerine dayalı kota sistemiyle planlanması, yeni kapasite yerine kalite dönüşüm hibelerine yönelinmesi, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik yatırımlarına öncelik verilmesi önerildi.
Bölgesel temsil gücü vurgusu
DOKOB’un, 600 milyon dolar değerinde yatırım hacmi bulunan 20 uluslararası ve yerel markayı, 3 bin 500 odayı, 7 bin yatak kapasitesini ve yaklaşık 2 bin nitelikli turizm çalışanını temsil ettiği belirtildi. Birliğin yılda ortalama 1 milyon misafire hizmet veren bölgesel bir turizm yapılanması olduğu ifade edildi.
Sonuç bölümünde ise şu değerlendirmeye yer verildi:
“Trabzon başta olmak üzere Doğu Karadeniz’de yeni yatak kapasitesi değil, mevcut tesislerin kalite dönüşümü desteklenmelidir. Planlı, dengeli ve sürdürülebilir turizm politikası hem yatırımcıyı hem destinasyonu koruyacaktır.”
