Tahran’ın, Körfez ülkelerinin ABD’ye destek vermesi halinde deniz altındaki veri kablolarını hedef alabileceği yönünde uyarıda bulunduğu öne sürülüyor. Böyle bir hamle gerçekleşirse, küresel internet trafiğinin ve finansal sistemlerin önemli bir bölümü ciddi şekilde aksayabilir.
Körfez neden kritik bir “internet boğazı”?
Bugün dünyadaki internet trafiğinin büyük kısmı, deniz tabanına döşenen fiber-optik kablolar üzerinden taşınıyor. Bu kablolar kıtalar arası veri akışının yaklaşık %95’ini sağlıyor ve modern dijital ekonominin omurgasını oluşturuyor.
Körfez ve çevresindeki denizler ise bu ağın önemli düğümlerinden biri. Çünkü:
• Avrupa ile Asya arasındaki veri akışının büyük kısmı Kızıldeniz ve Basra Körfezi üzerinden geçiyor.
• Bölgedeki kablolar, Orta Doğu’yu Hindistan, Güneydoğu Asya ve Avrupa’ya bağlıyor.
• Alternatif kara hatları sınırlı olduğu için bölge hâlâ büyük ölçüde deniz altı kablolarına bağımlı.
Bu nedenle stratejistler, Hürmüz Boğazı’nı sadece petrol değil aynı zamanda “internet boğazı” olarak da tanımlıyor. Körfez’den geçen başlıca internet kabloları
Bölgeden geçen veya bağlantı sağlayan bazı kritik sistemler şunlar:
1. FALCON kablo sistemi
• Yaklaşık 11.800 km uzunluğunda
• Hindistan’dan başlayıp Körfez ülkeleri üzerinden Avrupa’ya uzanıyor
• Suudi Arabistan, BAE, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Irak gibi birçok ülkeyi bağlıyor
2. Europe-Persia Express Gateway (EPEG)
• Avrupa ile İran üzerinden Orta Doğu ve Asya’yı bağlıyor
• Toplam uzunluk yaklaşık 25.000 km
3. Gulf Bridge International (GBI)
• Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerini birbirine bağlayan bölgesel ağ
• Bahreyn, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, BAE ve Oman üzerinden Avrupa-Asya bağlantısı sağlar
4. SEA-ME-WE kablo sistemleri
• Güneydoğu Asya – Orta Doğu – Batı Avrupa hattı
• yeni nesil SEA-ME-WE-6 kablosu 19.000 km’den uzun olacak ve 2026’da devreye girmesi planlanıyor
5. 2Africa ve benzeri mega projeler
• Afrika, Avrupa ve Orta Doğu’yu bağlayan dev kablo sistemi
• ancak bölgedeki çatışmalar nedeniyle bazı bölümlerinin döşenmesi askıya alındı
İran kabloları keserse hangi ülkeler etkilenir?
En çok etkilenecek bölgeler:
Körfez ülkeleri
• Birleşik Arap Emirlikleri
• Katar
• Bahreyn
• Kuveyt
• Suudi Arabistan
• Oman
Bağlantı zinciri nedeniyle etkilenecek ülkeler
• Hindistan
• Pakistan
• Bangladeş
• Sri Lanka
• Doğu Afrika ülkeleri
Daha önce 2008’de birkaç kablonun kopması bile on milyonlarca kullanıcının internetinde kesinti yaratmıştı.
Hangi sistemler aksar?
Kabloların zarar görmesi sadece interneti değil birçok kritik sistemi etkiler.
1. Bankacılık ve finans
• SWIFT işlemleri
• uluslararası para transferleri
• borsa veri akışı
2. Bulut ve veri merkezleri
• AWS, Google Cloud gibi servisler
• yapay zekâ veri merkezleri
3. Enerji ve petrol ticareti
• tanker takip sistemleri
• ticaret platformları
4. Havacılık ve lojistik
• uçuş planlama sistemleri
• liman ve konteyner operasyonları
5. Günlük internet hizmetleri
• sosyal medya
• video platformları
• mesajlaşma servisleri
Küresel etkisi ne olur?
Uzmanlara göre birkaç kritik kablonun aynı anda devre dışı kalması:
• internet hızlarında büyük düşüş
• bazı bölgelerde kısmi internet kesintisi
• finansal işlemlerde gecikmeler
• bulut hizmetlerinde bölgesel erişim sorunları
yaratabilir. Ayrıca deniz altı kablolarının onarımı oldukça zor; dünyada bu işi yapabilecek yaklaşık 60 özel gemi bulunuyor ve savaş bölgelerinde onarım aylar sürebiliyor.
Sonuç olarak İran’ın gerçekten böyle bir adım atması, petrol sevkiyatını etkileyen bir Hürmüz krizi kadar küresel dijital ekonomiyi sarsabilecek bir senaryo olarak görülüyor. Çünkü modern dünya, görünmeyen bir altyapıya — deniz tabanındaki fiber kablolara — büyük ölçüde bağımlı.