Doğu Karadeniz’de tarım sektörüne ilişkin veriler, dikkat çeken bir kırılmayı ortaya koydu. TR90 bölgesinde tarım istihdamının 418 binden 373 bine gerilemesi, yalnızca sayısal bir düşüş olarak değil, yapısal bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor.
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şube Başkanı Cemil Pehlevan, yaptığı değerlendirmede tarımın istihdam içindeki payının yüzde 37,1’den yüzde 33,1’e düştüğüne dikkat çekerek, “Bu ölçekte bir gerileme, kısa vadeli bir dalgalanmadan çok kalıcı bir çözülmeye işaret ediyor” ifadelerini kullandı.
Kırsaldan göç hızlandı
Bölgede özellikle genç nüfusun tarımdan uzaklaştığını belirten Pehlevan, hizmet sektörü ve büyük şehirlere yönelimin arttığını vurguladı. Bu durumun tarımı yaşlı nüfusun sürdürdüğü bir faaliyet haline getirdiğini ifade eden Pehlevan, verimliliğin de bu nedenle düştüğünü kaydetti.
Tarım gelir üretme gücünü kaybediyor
Bölgenin temel ürünü olan fındıkta yaşanan fiyat dalgalanmaları, artan girdi maliyetleri ve pazarlama sorunlarının tarımı cazip olmaktan çıkardığını belirten Pehlevan, “Geçimlik tarım yaygınlaşıyor, ticari üretim azalıyor” dedi.
Parçalı arazi yapısı rekabeti zorluyor
Trabzon ve çevresinde küçük ve parçalı arazilerin mekanizasyonu zorlaştırdığını ifade eden Pehlevan, bu durumun tarımın rekabet gücünü zayıflattığını dile getirdi.
Hizmet sektörü cazip hale geldi
Turizm, kamu ve ticaret gibi alanların daha düzenli gelir sunduğunu belirten Pehlevan, kırsalda okulların ve sağlık ocaklarının kapanmasının da göçü hızlandırdığını söyledi. Ayrıca geçici istihdam projelerinin üreticiyi köyden kopardığını ifade etti.
Riskler büyüyor
Tarımda yaşanan düşüşün yalnızca sektörü değil, bölgenin tamamını etkileyebileceğine dikkat çekildi. Açıklamada şu risklere yer verildi:
- Üretimden kopuş ve dışa bağımlılığın artması
- Gıda güvenliğinde zafiyet ve fiyat dalgalanmaları
- Kırsal alanların boşalması ve arazilerin atıl kalması
- Hizmet sektörüne aşırı bağımlılık ve kırılgan ekonomik yapı
Türkiye ortalamasının üzerinde düşüş
Türkiye genelinde tarım istihdamında düşüş yaşandığı ancak TR90 bölgesinde bu düşüşün çok daha hızlı olduğu belirtilerek, bölgenin tarım dışına daha hızlı itildiği vurgulandı.
Çözüm için stratejik adımlar şart
Pehlevan, tarımın tamamen kaybedilmemesi için atılması gereken adımları şu şekilde sıraladı:
- Katma değerli üretim ve markalaşma
- Genç çiftçilere teşvik ve gelir garantisi
- Teknoloji destekli üretim modelleri
- Verimlilik artışı ve maliyetlerin düşürülmesi
- Tarım ile turizmin entegre edilmesi
Ziraat Mühendisleri Odası Trabzon Şubesi olarak değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştıklarını belirten Pehlevan, mevcut tablonun görmezden gelinmemesi gerektiğini vurguladı.