banner2032

Van Gölü çevresinde arkeolojik yüzey araştırması başlatıldı

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) adına Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında Gürpınar ilçesinde arkeolojik yüzey araştırması başlatıldı. Yüzey çalışmalarında daha önce kayda geçen resimlerin Paleolitik ya da Neolitik döneme ait olmadığı, Erken Tunç ve sonrası döneme ait olduğu değerlendiriliyor.

kultur-sanat 10.06.2021, 12:20
Van Gölü çevresinde arkeolojik yüzey araştırması başlatıldı
banner2171

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) adına Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında Gürpınar ilçesinde arkeolojik yüzey araştırması başlatıldı. Yüzey çalışmalarında daha önce kayda geçen resimlerin Paleolitik ya da Neolitik döneme ait olmadığı, Erken Tunç ve sonrası döneme ait olduğu değerlendiriliyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izniyle Van’ın Gürpınar ilçesinde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi adına Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında arkeolojik yüzey araştırması çalışmaları başlatıldı. Çalışmalar ile ilgili bilgi veren Prof. Dr. Çavuşoğlu, "Gürpınar ilçesine bağlı Yedisalkım (Put) Mahallesi’nde mağaralarda kaya resimleri bulunmaktadır. Köy eski çağlardan beri süregelen insanoğlunun geçmişine ışık tutacak ve tanıklık etmiş mağaralar yer almaktadır. Mağaralar 10 bin ile 8 bin yıl öncesinde kullanıldığı birçok bilim insanı tarafından ileri sürülmüştür. İki mağaranın giriş kısmındaki kaylar üzerine kırmızı aşı boyasıyla çizilmiş çeşitli insan ve hayvan figürleri bulunmaktadır. Resimlerde stilize edilmiş insan ve hayvan figürü, avda uygulanan tuzak figürü, güneş sembolü, tanrıça figürleri yer almaktadır. Mağaraya dans eden insan figürlerinden dolayı “Kızların Mağarası” denilmektedir. Buradaki kaya resimlerinin tarihlendirilmesi genellikle boyalı figürler üzerinden yapılarak erken dönemlere yani Mezolitik ve Neolitik dönemlere tarihlendirilmiştir. Ancak mağara içinde ve çevresinde yapmış olduğumuz yüzey araştırmasında seramik kalıntıları tespit ettik" dedi.

Kanyonun içinde irili ufaklı olmak üzere 10’dan fazla mağara bulunduğunu ifade eden Prof. Dr. Çavuşoğlu, "Kaya resimli mağaraların hemen yakında 5 nolu olarak adlandırdığımız mağaranın içinde kültür tabakalarının olduğunu tespit ettik. Ayrıca mağaranın girişi çevreden toplanan taşlarla kapatıldığı anlaşıldı. Ancak bu duvar şeklinde düzenlenen taşlar zaman içinde aşağıya doğru kaydığı ve yığıntı yaptığı gözlendi. Bu mağaranın içinde kaçak kazılarla çukurlardan yüzeye çıkartılmış Erken Tunç ve Demir Çağlarına ait seramik kalıntıları gözlemlendi. Hem Kızların Mağarası olarak adlandırılan bölümün alt kısımlarında ele geçen seramik parçaları hem de 5 nolu diye adlandırdığımız mağara içinde ele geçen seramik kalıntıları, buradaki yaşamın Tunç Çağlarından itibaren kullanıldığını göstermiştir. Bu mağaraları kullanan topluluklar muhtemelen göçebe hayvancılık yapmış olmalıydı. Boya resimleri olarak bezenen mağalar ise daha çok dinsel törenlerin yapıldığı alanlar olarak kullanılmış gibi. Araştırmalarımız alanda devam etmekle birlikte şimdilik elde edilen arkeolojik veriler, mağaralarda insan yaşamının Erken Tunç çağdan önceye gitmemektedir. Dolayısıyla günümüzden yaklaşık 5 bin yıl öncesi kullanılmış olduğunu göstermektedir. Ayrıca gecen yıl keşfedilen Bitlis’in Adilcevaz ilçesinde Alihger Dağı’ndaki mağarada bulunan kaya resimleriyle Yedisalkım (Put) Mahallesi’ndeki kaya resimleri benzerlik göstermektedir. Yazının oluşması ve icadından önceki çağlarda insanlar genellikle kayalar üstüne ve mağaralara çeşitli yöntemlerle işledikleri resimlerle, birbirleri iletişim kuruyorlardı. “Petroglif” olarak adlandırılan bu resim ve damgalar, bir bakıma insanlığın ilk görsel izleri olarak kabul edilmektedir. Bunlar plastik, kabartma, kazıma ve boyama olarak yapılabilmekteydi. Petroglifler, Baykal Gölü civarından başlayarak Güney Sibirya, Orta Asya, Kuzey Çin, Kafkasya ve Anadolu coğrafyasında (Urfa/Harran Şuayp Şehri, Antalya Beldibi, Kütahya/Cavdarhisar Aizonaı Tapınağı gibi) bulunmaktadır. Özellikle Doğu Anadolu bölgesinde yoğundurlar. Kaya resimleri Erzurum, Kars, Ağırı, Hakkari ve Van bölgesinde yoğunlaşmaktadır. Bunların içerisinde kaya resmi acısından özellikle Van-Hakkari sınırları içinde kalan Tirşin yaylası yoğunluk arz etmektedir. Ayrıca Yedisalkım (Put) Mahallesi’nde Kaya resimleri özel bir yeri bulunmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesindeki önemli arkeolojik veri olarak kaya resimleri tipolojik, teknik, stilistik ve sembolizm acısından yeniden ele alınmasına ihtiyaç vardır. Mağaralarda bulunan kaya resimleri arkeolojik kalıntılar ile birlikte yeniden değerlendirilmesi bu yüzey araştırmasıyla anlaşılmıştır. Kaya resimlerinin ister bir topluluk ister yaylaya hayvanlarını çıkaran çobanlar tarafından yapılmış olsun, resimlerin bir hikâyesi olmalı. Çizilen resimlerin bazıları bölgede yaşayan yaban keçisi ve koyunu gösterdiği acıktır. Ancak bunların çizilmesindeki anlam ve içerik nedir? Bunlar dinsel midir, yoksa bilemediğimiz ve yorumlayamadığımız başka düşünceler için yapılmış resimler midir? Bunların dönemi ne olursa olsun, bunlar bizim taşınmaz kültür mirasımızdır. Bunları korumalıyız ve mutlaka turizme kazandırmalıyız. Yüzey araştırmamızı ve Çavuştepe Kalesi’ni destekleyen Kültür ve Turizm Bakanlığı, Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü başta olmak üzere Van Valisi Mehmet Emin Bilmez, Van YYÜ Rektörü Prof. Dr. Hamdullah Şevli’ye, Gürpınar Kaymakamı Fatih Kayabaşı ile özellikle yüzey araştırmasına maddi ve manevi destek veren Gürpınar Belediye Başkanı Hayrullah Tanış’a teşekkür ederim" şeklinde konuştu.

“Yaptığımız incelemelerde ne Paleolitik ne de Neolitik döneme tarihlendireceğimiz bir mağara içerisinde herhangi bir buluntuya rastlamadık”

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan Yılmaz, “Prof. Dr. Oktay Belli hocamız 1977 yılında burada kaya resimlerinin ilk tespiti yaptı. İleriki zamanlarda diğer hocalarımızda gelip ziyaret etmiş. Dönemsel olarak bu kaya resimlerini genellikle Neolitik, hatta Paleolitik döneme kadar tarihlendirilen görüşler var. Ancak biz bu gün burada yaptığımız incelemelerde Paleolitik veya Neolitik döneme tarihlendirebileceğimiz resimlerin dışında her hangi bir kalıntıya rastlamadık. Buda bize gösteriyor ki direk kaya resimlerinden bakılarak Paleolitik veya Neolitik döneme tarihlendirmek şu an için söz konusu değil. Önceki yapılan çalışmalarda da büyük ihtimalle eski çalışmalardır. Bunları da eski literatürde bu tip kaya resimlerine Paleolitik veya Neolitik döneme tarihlendirmişlerdir. O dönemde hocalarımızda bu görüşlerden istifa ederek böyle yorumlar yapmış olabilirler ama bizim bu gün yaptığımız incelemelerde ne Paleolitik ne de Neolitik döneme tarihlendireceğimiz bir mağara içerisinde her hangi bir buluntuya rastlamadık” dedi.

“Bu resimler Erken Tunç ve sonrası döneme tarihlendirilebilir”

Bugün mağarada yapılan incelemelerden sonra diğer mağaralarda da inceleme yapacaklarını ifade eden Doç. Dr. Hakan Yılmaz, “Bu mağaranın içerisinde yaptığımız incelemelerde herhangi bir arkeolojik bir kalıntıya rastlamadık. Ama diğer mağaralarda bakacağız. Acaba bu duvar resimleri ile diğer mağaralardaki eğer buluntu varsa bir karşılaştırma yapacağız. Ondan sonra daha net bilgilere ve tarihlendirmeyi yapabiliriz. Öncelikle buradaki belgeleme işlemlerimiz bittikten sonra diğer mağaralara gideceğiz. O mağaralarda da incelemelerimizi yapacağız. Eğer orada da arkeolojik kalıntılar bulabilirsek her iki resimlerle mağara içerisindeki diğer arkeolojik buluntuları bir birleri ile yorumlayarak buradaki resimlerin hangi döneme tarihlendireceğimiz konusunda bir fikir elde edeceğiz. Buluntular ışığında gördüğümüz resimler ışığında ve mağarada bulamadığımız diğer kalıntılarla Neolitik veya Paleolitik döneme tarihlendirebilecek her hangi bir kalıntıya rastlamadık. Bu resimlerin Erken Tunç ve sonrası döneme tarihlendirilebilir” diye konuştu.
Yorumlar (0)
23
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 14 Haziran 2021
İmsak 02:41
Güneş 04:42
Öğle 12:26
İkindi 16:26
Akşam 20:01
Yatsı 21:52
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30