banner2028

banner2032

18.04.2021, 09:48

Trabzon Fuarının akrobatları: Motosikletli cambazlar!

1970'lerden 80'li yıllara kadar çok popüler olan,

ALAMET-İ ÜSTÜNVANE.

Önceleri,

Valilik binasının olduğu yerde, eskilerin çok iyi hatırlayacağı

Sotka’da ki fuar alanında,

Daha sonraları

Haluk Ulusoy tesislerinin olduğu yer taşınan Doğu Karadeniz Fuar alanının bir bölümüne kurulan lunaparklar,

Çocukların ve çocukluğunu yaşamak isteyen büyüklerin en çok rağbet gösterdikleri yerlerdi.

En önemli ilgi çekici yerlerden biriside

Üstünvane'ye uzun tahta bir merdivenden çıkarak, merdivenin başında bekleyen bilet kontrolcüden geçerek içeri girmek ve çılgın akrobatları seyretmekti.

Lunaparkın hemen girişinde sağ tarafındaki fuar gazinosunu,

Rahmetli Amcam Metin Kandaz işletirdi.

Metin amcam, Pazarkapı çocuğuydu ama onu Sotka'da Faroz'da tanımayan yoktu.

Eskinin en iyi kalecilerinden birisiydi.

Martı sporda Bafra sporda kalecilik yaptığı yıllardan birinde,

Yavuz Selim'de bir maç esnasında çok soğuk havada kale içinde ateş yakıp ısınmışlığını,

Rak Rak Zeki, lakabıyla anılan Milli Takımımızın Teknik direktörü

Şenol güneşin abisi Zekeriya Güneş’in  anlatımıyla kulaklarımla birebir işittiğim, dillerden dillere dolaşan bir efsanedir.

Yılda bir buçuk ay açık kalmamıza rağmen o bir buçuk ay öyle yoğun geçerdi ki, her anımızı doya doya yaşadığımız çocukluk ve gençliğimizin geçtiği o yılları gördüğümüz için gerçekten çok şanslıydık.

Bende yazları fuarın açılımı zamanlarında Metin amcamın gazinosunda masada hesap kitap işlerine yardımcı olurdum.

Kimselerin gelmediği gündüz saatlerinde ilk seans'da hemen Üstüvaneye gider orada yerimi alırdım.

Akrobatlar, henüz işe başlamadıkları saatlerde bizim gazinoya yemek yemeye geldiklerinden hepsini iyi tanırdım.

Üstüvane'de dönerken akrobatlardan Hakan abi daha önceden bana söz verdiği için elini uzat geçerken eline vuracağım derdi ve vururdu.

Çok korkusuz ve cesur insanlardı.

“Gelin gelin!

Motosiklet cambazlarını görün!

Yaklaş kardeşim yaklaş! ölüm akrobatlarına yaklaş!

Harikulade gerçeğe yaklaş!

Gösterimiz başlamış değil,  başlamak üzere!

Bay bayan 7’den 70’e herkes iştirak edebilir! Aile yerlerimiz itinayla ayrılmıştır.”

Çağrısıyla herkesi üstüvaneye davet ederek iş başı yaparlardı.

Alamet-i üstünvane,

Nedir bu üstüvane?

Bu kelime bu işe nasıl isim olmuş, bilmiyorum.

Askerliğimi T.C.G.Akın A-585

Gemisinde yaptığım 1983 yılında, aldığım denizcilik eğitimlerinden üstüvane diye denizaltıların herhangi bir arıza nedeniyle su yüzeyine çıkamadıklarında personelin gemiden acil çıkış yapmak için kullandıkları bölmeyi biliyorum.

Motosikletlerle de batılıyor çıkılıyor onunla mı ilgili olmuş, bilemedim.

Panayırlarda motosiklet gösterisi yapılan yerlerin adı “Üstüvane”dir.

Halkacılar, sihirbazlar, dönme dolap, salıncak, vahşi hayvan çadırları, tiyatorolar veee “Alamet-i Üstüvane”…

Hele hele çocuksanız. daha fizik dersleriniz başlamamış,

akıl sır erdiremiyorsunuz çocuk kafanızla, o motosiklet,  O dev fıçının, ya da o kovanın içinde nasıl oluyor da fıldır fıldır dönebiliyor aşağı devrilmeden.

Enteresan dersiniz hayret edersiniz.

Seyirciler en üst kısımdaki balkondan gösteriyi izlerlerken

Gösteriyi yapanlar motosikletli akrobatlar ise zaman zaman kendilerini yukarıdan izleyen seyircileri heyecanlandırmak ve gerilimi arttırmak maksatlı seyircilere çok yakın, adeta tepe noktasına teğet turlar da attıktan sonra yere doğru süzülürler.

Tam gösteri bitti derken bir hatun kişi de olaya dahil olur ve motorlu abilerden birinin arkasına geçip motor üzerinde ayakta durarak harekete başlarlar.

Ortamda birden fazla motor varsa (ki genelde vardır) bunlar birbirlerine zıt yönden gelerek seyircinin iyice midesinin ağzına gelmesini sağlarlar.

Finalde ise motorlu ağabeyler iç ceplerinde taşıdığı Türk bayrağını çıkartarak yüzlerine kaparlar ve ellerini de bırakırlar.

Eller havada, bayrak yüzünde, kız ayakta olacak biçimde birkaç tur daha atılır ve gösteri sona ererdi.

Motosikletleriyle,6 metre yüksekliğinde, 15 metre genişliğindeki bu fıçının içinde dönmelerini seyretmek inanılmaz zevkli veheyecanlıydı.

Eskilerden bir anı olarak anlattığım bu yazılı ve görsel hikayemde adı geçenlerden, Şimdilerde hayatta olmayan, Metin Kandaz Amca'ma ve bütün akrobat emekçilerimize, Allahtan Rahmetler diliyorum.

Bir döneme damga vuran hepimizin hatıralarında iz bırakan değerli insanlara,

Selam ve saygılarımla.

Yorumlar (12)
SALİH ÜÇÜNCÜ 3 hafta önce
Çok güzel bir yazı oldu. Köyde yaşayan biri olarak seyredemesek de şehirde yaşayan arkadaşlarımızdan heyecanla dinlerdik. Şehirlerin ruhu olduğuna inanırım, malesef Trabzonu yönetenler bu ruhu öldürdü. Yüreğinize sağlık.
Dere mahallesi 3 hafta önce
Ve
Hopörlerden gelen ses
“Ağır ol yılancı Mustafa, ağır ol ! “ diye bağırır.
Muammer 3 hafta önce
Allah Rahmet etsin mekanları cennet topağı bol olsun.
Adem söğüt 3 hafta önce
Ey gidi günler
Erkan Kurt 3 hafta önce
Çok güzel bir makale olmuş bizleri geçmişin o güzel günlerine getirdiğin ve yeniden yaşattığın için teşekkürler Hasan bey.
Uğur şahin türk 3 hafta önce
Fotoğraflardaki akrobat Bekir Akça Bafra'lı yaşıyor ama gösteri yapmıyor motosiklet tamir işi yapıyor halen...
Temel Birinci 3 hafta önce
Çocukluğumuzun en güzel hatıralarından biridir bu motorlu akrobatlar. Rahmetli babamla giderdik. Hey gidi günler.
Suat Şensoy 3 hafta önce
Bende çalıştım seksenlet de çok güzel günlerdi bafralı bir motorcu vardı.ben üstüvanede bilet keserdim
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
18
açık
Namaz Vakti 07 Mayıs 2021
İmsak 03:23
Güneş 05:05
Öğle 12:23
İkindi 16:16
Akşam 19:31
Yatsı 21:05
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26