18.04.2021, 09:48

Trabzon Fuarının akrobatları: Motosikletli cambazlar!

1970'lerden 80'li yıllara kadar çok popüler olan,

ALAMET-İ ÜSTÜNVANE.

Önceleri,

Valilik binasının olduğu yerde, eskilerin çok iyi hatırlayacağı

Sotka’da ki fuar alanında,

Daha sonraları

Haluk Ulusoy tesislerinin olduğu yer taşınan Doğu Karadeniz Fuar alanının bir bölümüne kurulan lunaparklar,

Çocukların ve çocukluğunu yaşamak isteyen büyüklerin en çok rağbet gösterdikleri yerlerdi.

En önemli ilgi çekici yerlerden biriside

Üstünvane'ye uzun tahta bir merdivenden çıkarak, merdivenin başında bekleyen bilet kontrolcüden geçerek içeri girmek ve çılgın akrobatları seyretmekti.

Lunaparkın hemen girişinde sağ tarafındaki fuar gazinosunu,

Rahmetli Amcam Metin Kandaz işletirdi.

Metin amcam, Pazarkapı çocuğuydu ama onu Sotka'da Faroz'da tanımayan yoktu.

Eskinin en iyi kalecilerinden birisiydi.

Martı sporda Bafra sporda kalecilik yaptığı yıllardan birinde,

Yavuz Selim'de bir maç esnasında çok soğuk havada kale içinde ateş yakıp ısınmışlığını,

Rak Rak Zeki, lakabıyla anılan Milli Takımımızın Teknik direktörü

Şenol güneşin abisi Zekeriya Güneş’in  anlatımıyla kulaklarımla birebir işittiğim, dillerden dillere dolaşan bir efsanedir.

Yılda bir buçuk ay açık kalmamıza rağmen o bir buçuk ay öyle yoğun geçerdi ki, her anımızı doya doya yaşadığımız çocukluk ve gençliğimizin geçtiği o yılları gördüğümüz için gerçekten çok şanslıydık.

Bende yazları fuarın açılımı zamanlarında Metin amcamın gazinosunda masada hesap kitap işlerine yardımcı olurdum.

Kimselerin gelmediği gündüz saatlerinde ilk seans'da hemen Üstüvaneye gider orada yerimi alırdım.

Akrobatlar, henüz işe başlamadıkları saatlerde bizim gazinoya yemek yemeye geldiklerinden hepsini iyi tanırdım.

Üstüvane'de dönerken akrobatlardan Hakan abi daha önceden bana söz verdiği için elini uzat geçerken eline vuracağım derdi ve vururdu.

Çok korkusuz ve cesur insanlardı.

“Gelin gelin!

Motosiklet cambazlarını görün!

Yaklaş kardeşim yaklaş! ölüm akrobatlarına yaklaş!

Harikulade gerçeğe yaklaş!

Gösterimiz başlamış değil,  başlamak üzere!

Bay bayan 7’den 70’e herkes iştirak edebilir! Aile yerlerimiz itinayla ayrılmıştır.”

Çağrısıyla herkesi üstüvaneye davet ederek iş başı yaparlardı.

Alamet-i üstünvane,

Nedir bu üstüvane?

Bu kelime bu işe nasıl isim olmuş, bilmiyorum.

Askerliğimi T.C.G.Akın A-585

Gemisinde yaptığım 1983 yılında, aldığım denizcilik eğitimlerinden üstüvane diye denizaltıların herhangi bir arıza nedeniyle su yüzeyine çıkamadıklarında personelin gemiden acil çıkış yapmak için kullandıkları bölmeyi biliyorum.

Motosikletlerle de batılıyor çıkılıyor onunla mı ilgili olmuş, bilemedim.

Panayırlarda motosiklet gösterisi yapılan yerlerin adı “Üstüvane”dir.

Halkacılar, sihirbazlar, dönme dolap, salıncak, vahşi hayvan çadırları, tiyatorolar veee “Alamet-i Üstüvane”…

Hele hele çocuksanız. daha fizik dersleriniz başlamamış,

akıl sır erdiremiyorsunuz çocuk kafanızla, o motosiklet,  O dev fıçının, ya da o kovanın içinde nasıl oluyor da fıldır fıldır dönebiliyor aşağı devrilmeden.

Enteresan dersiniz hayret edersiniz.

Seyirciler en üst kısımdaki balkondan gösteriyi izlerlerken

Gösteriyi yapanlar motosikletli akrobatlar ise zaman zaman kendilerini yukarıdan izleyen seyircileri heyecanlandırmak ve gerilimi arttırmak maksatlı seyircilere çok yakın, adeta tepe noktasına teğet turlar da attıktan sonra yere doğru süzülürler.

Tam gösteri bitti derken bir hatun kişi de olaya dahil olur ve motorlu abilerden birinin arkasına geçip motor üzerinde ayakta durarak harekete başlarlar.

Ortamda birden fazla motor varsa (ki genelde vardır) bunlar birbirlerine zıt yönden gelerek seyircinin iyice midesinin ağzına gelmesini sağlarlar.

Finalde ise motorlu ağabeyler iç ceplerinde taşıdığı Türk bayrağını çıkartarak yüzlerine kaparlar ve ellerini de bırakırlar.

Eller havada, bayrak yüzünde, kız ayakta olacak biçimde birkaç tur daha atılır ve gösteri sona ererdi.

Motosikletleriyle,6 metre yüksekliğinde, 15 metre genişliğindeki bu fıçının içinde dönmelerini seyretmek inanılmaz zevkli veheyecanlıydı.

Eskilerden bir anı olarak anlattığım bu yazılı ve görsel hikayemde adı geçenlerden, Şimdilerde hayatta olmayan, Metin Kandaz Amca'ma ve bütün akrobat emekçilerimize, Allahtan Rahmetler diliyorum.

Bir döneme damga vuran hepimizin hatıralarında iz bırakan değerli insanlara,

Selam ve saygılarımla.

Yorumlar (12)
SALİH ÜÇÜNCÜ 4 ay önce
Çok güzel bir yazı oldu. Köyde yaşayan biri olarak seyredemesek de şehirde yaşayan arkadaşlarımızdan heyecanla dinlerdik. Şehirlerin ruhu olduğuna inanırım, malesef Trabzonu yönetenler bu ruhu öldürdü. Yüreğinize sağlık.
Dere mahallesi 4 ay önce
Ve
Hopörlerden gelen ses
“Ağır ol yılancı Mustafa, ağır ol ! “ diye bağırır.
Muammer 4 ay önce
Allah Rahmet etsin mekanları cennet topağı bol olsun.
Adem söğüt 4 ay önce
Ey gidi günler
Erkan Kurt 4 ay önce
Çok güzel bir makale olmuş bizleri geçmişin o güzel günlerine getirdiğin ve yeniden yaşattığın için teşekkürler Hasan bey.
Uğur şahin türk 4 ay önce
Fotoğraflardaki akrobat Bekir Akça Bafra'lı yaşıyor ama gösteri yapmıyor motosiklet tamir işi yapıyor halen...
Temel Birinci 4 ay önce
Çocukluğumuzun en güzel hatıralarından biridir bu motorlu akrobatlar. Rahmetli babamla giderdik. Hey gidi günler.
Suat Şensoy 4 ay önce
Bende çalıştım seksenlet de çok güzel günlerdi bafralı bir motorcu vardı.ben üstüvanede bilet keserdim
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
26
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 25 Temmuz 2021
İmsak 03:14
Güneş 05:03
Öğle 12:33
İkindi 16:29
Akşam 19:53
Yatsı 21:34
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30