Trabzon Çarşı Esnafı Derneği Başkanı Kemal Eren, kent merkezindeki esnafın yaşadığı ekonomik sıkıntıları değerlendirdi. Yaz sezonunun ortasında olunmasına rağmen çarşıda beklenen ticari canlılığın oluşmadığını belirten Eren, birçok esnafın çeklerini ve kredi kartı borçlarını ödemekte zorlandığını dile getirdi.
“Esnafın rahatlaması gerekirken çekler yazılıyor”
Yaz sezonunda esnafın ekonomik açıdan rahatlaması gerektiğini ifade eden Eren, son haftalarda sınırlı bir hareketlilik yaşansa da bunun yeterli olmadığını söyledi.
Eren, “Temmuz ayının sonlarına geldik. Normal şartlarda esnafın bu dönemde rahatlamaya başlaması gerekirdi. Ancak tam aksine çekler yazılıyor, kredi kartı borçları ödenemiyor. Turizm de yeni yeni canlanmaya başladı. Okulların geç kapanması da sezonun geç başlamasında etkili oldu. Sadece yabancı turistin değil, yerli turistin de Trabzon’a gelmesi gerekiyor” dedi.
Çarşıda son bir-iki haftadır kısmi bir hareketlilik bulunduğunu ancak bunun esnafın biriken borçlarını karşılamaya yetmediğini belirten Eren, en önemli sorunun ekonomi olduğunu vurguladı.
Artan maliyetler ve kiralar esnafı zorluyor
Esnafın kira, elektrik, personel ve vergi giderlerinin sürdürülebilir olmaktan çıktığını kaydeden Eren, ekonomik düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Kiralarla ilgili sınırlamaların da esnafın gerçekleri dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiğini belirten Eren, “Artan maliyetler, kiralar ve diğer giderler bir bütün olarak ele alınmalı. Ekonomik canlılık ancak bütün bu başlıkların yeniden düzenlenmesiyle sağlanabilir” ifadelerini kullandı.
“Trabzon’un ticari merkezi bu bölgedir”
Trabzon’un asıl ticari merkezinin Kemeraltı, Bedesten, Alacahan, Semerciler ve Sahil Caddesi çevresi olduğunu belirten Eren, bölgenin sadece alışveriş açısından değil; siyaset, spor ve iş dünyası bakımından da önemli bir merkez olduğunu söyledi.
Eren, “Trabzon’un merkezi yalnızca Meydan değildir. Kemeraltı, Bedesten, Alacahan, Semerciler ve Sahil Caddesi tarihi ve ticari merkezin önemli parçalarıdır. Buradan ilçelere, çevre illere, Türkiye’ye ve yurt dışına kadar uzanan bir ticaret bağlantısı bulunuyor. Toptancılarımız ve köklü işletmelerimiz burada faaliyet gösteriyor” diye konuştu.
Bölgedeki sorunların çözülmesinin yalnızca esnafı değil, Trabzon ekonomisinin tamamını olumlu etkileyeceğini vurgulayan Eren, otopark ve çevre düzenlemesi sorunlarının da acilen çözülmesi gerektiğini söyledi.
Dilenci ve kötü koku tepkisi
Çarşı bölgesinde dönem dönem yaşanan kötü koku sorununa ve artan dilenci sayısına da dikkat çeken Eren, belediyeler ve valiliğin koordinasyon içerisinde hareket etmesi gerektiğini belirtti.
Eren, “Son dönemde çarşıda kötü koku sorunu yaşandı. Temizlik çalışmaları yapılıyor ancak kalıcı çözüm gerekiyor. Ayrıca piyasada çok sayıda dilenci var. Bu sorunun iki belediye ve valilik tarafından koordineli şekilde ele alınması gerekiyor. Dilenciler hem vatandaşları hem de turistleri ciddi şekilde rahatsız ediyor” dedi.
“Eski esnaf bile ayakta duramıyor”
Piyasadaki daralmanın işletmelerin iç hacmini küçülttüğünü ifade eden Eren, iş yeri kapatan esnaf sayısının arttığını söyledi.
Yeni açılan bazı işletmelerin kısa süre içerisinde faaliyetlerini sonlandırdığını belirten Eren, “İnsanlar bir iş yeri açıp şansını denemek istiyor ancak kısa süre sonra kapatmak zorunda kalıyor. Eski esnaf bile artık ayakta duramıyor. Dükkanı kendisine ait olan ve yanında personel çalıştırmayan esnaf bir şekilde mücadele ediyor. Kira veren ve eleman çalıştıran esnafın işi ise çok daha zor” ifadelerini kullandı.
“Esnaf yemek yemekte bile zorlanıyor”
Artan maliyetlerin esnafın günlük yaşamını dahi etkilediğini dile getiren Eren, sahadaki ekonomik tablonun yetkililere doğru şekilde aktarılması gerektiğini söyledi.
Eren, “Esnaf kazanç sağlayamadığı için yemeğinden bile kısmaya başladı. Vatandaşın, emeklinin ve esnafın yaşadığı sıkıntılar sahada açıkça görülüyor. Yetkililere gerçekçi bilgiler verilmeli ve çalışmalar buna göre yapılmalı” dedi.
Kira, elektrik, personel ve vergi giderlerinin esnaf üzerindeki yükünün ağırlaştığını vurgulayan Eren, yalnızca köklü ve güçlü işletmelerin mevcut şartlara belirli ölçüde dayanabildiğini ifade etti.
AVM’ler çarşı esnafını olumsuz etkiliyor
Sıcak havalarda vatandaşların otopark ve klima imkânı bulunan alışveriş merkezlerine yöneldiğini belirten Eren, çarşı esnafının AVM’lerle rekabet etmekte zorlandığını söyledi.
Eren, “Vatandaş sıcak havada dışarıda dolaşmak yerine aracını kolayca park edebildiği, serin bir ortamda alışveriş yapabildiği AVM’lere gidiyor. Çarşıdaki en büyük sorunlardan biri de otopark eksikliğidir” diye konuştu.
Zincir marketlerin ve büyük alışveriş merkezlerinin küçük esnaf üzerindeki etkisine de değinen Eren, geçmişte gündeme getirilen marketler arasında mesafe bırakılması ve pazar günleri çalışma düzenlemesi gibi önerilerin hayata geçirilmediğini ifade etti.
“Esnaf borçlanmış durumda”
Çarşı esnafının borç yükünün giderek arttığını belirten Eren, geçen aylardan kalan çeklerin ve kredi kartı borçlarının esnafın üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi.
Eren, “İş olmadığı için geçen aydan çekini yazdıran esnaf var. Kredi kartı borçları birikmiş durumda. Esnafın borçluluğu sürekli artıyor ancak çözüm konusunda somut bir adım göremiyoruz” dedi.
Kredi kartı ve taksitli alışverişlerin artmasının vatandaşın alım gücünün düştüğünü gösterdiğini belirten Eren, esnafın da fiyat artırmakla müşteri kaybetmek arasında kaldığını dile getirdi.
Esnaf uygun fiyatlı ürünlere yöneliyor
Müşterilerin uygun fiyatlı ürünlere yöneldiğini belirten Eren, çarşıdaki birçok işletmenin kaliteli ürünü mümkün olduğunca uygun fiyata sunmaya çalıştığını söyledi.
Ancak artan maliyetler nedeniyle bunun da sürdürülebilir olmadığını vurgulayan Eren, “Esnaf müşteriyi kaybetmemek için uygun ürün satmaya çalışıyor. Fakat kira ödeyen ve personel çalıştıran işletmeler bu yükün altından çıkamıyor. Dükkanı kendisinin olan ve eleman çalıştırmayanlar bir adım öne çıkabiliyor” dedi.
Turizmin katkısı yüzde 10-20 seviyesinde kaldı
Turizm sezonunun Trabzon çarşı esnafına beklenen katkıyı sağlamadığını belirten Eren, mevcut katkının yüzde 10-20 seviyelerinde olduğunu söyledi.
Turistlerin çarşı bölgesine yönlendirilmesi gerektiğini ifade eden Eren, ulaşım ve tur güzergâhlarının yeniden düzenlenmesi çağrısında bulundu.
Eren, “Tur otobüslerinin turistleri Pazarkapı’da indirip çarşıyı gezdirmesi, ardından Meydan bölgesinden tekrar alması sağlanabilir. Şehri ve çarşıyı canlandıracak çalışmalar yapılıyor ancak somut adımlar konusunda geç kalıyoruz” dedi.
“Fahiş fiyatlar turistleri uzaklaştırdı”
Bazı işletmelerin turistlere yönelik uyguladığı yüksek fiyatların Trabzon turizmine zarar verdiğini belirten Eren, turistlerin artık şehirleri ve işletmeleri detaylı şekilde araştırdığını söyledi.
Eren, “Turistler kendi aralarında haberleşiyor. Hangi işletmenin uygun, hangisinin pahalı olduğunu biliyorlar. Şehirleri ve ilçeleri analiz ederek tercih yapıyorlar. Geçmişte uygulanan fahiş fiyatlar en büyük mağduriyetlerimizden biri oldu. Burada esnafın da hatası var” ifadelerini kullandı.
Turistlere ve yerli vatandaşlara aynı fiyat tarifesinin uygulanması gerektiğini vurgulayan Eren, “Herkes hatasından dönmeli ve fahiş fiyat uygulamalarına son vermeli. Bir ürünü yerli vatandaşa hangi fiyattan satıyorsanız turiste de aynı fiyattan satmak zorundasınız. Artık Arap turistler bile nerede pazarlık yapacaklarını, nerede yapmayacaklarını çok iyi biliyor” dedi.
Yetkililere çarşı çağrısı
Çarşı bölgesinin belediye, valilik ve kaymakamlık binalarına çok yakın olduğunu hatırlatan Eren, kurumların sahaya inerek esnafın taleplerini doğrudan dinlemesini istedi.
Eren, “Belediyeler, valilik ve kaymakamlık bu bölgeye birkaç yüz metre mesafede. Burası şehrin merkezidir. Yetkililer çarşının sorunlarını yerinde görmeli, esnafın taleplerini dinlemeli ve gerekli mercilere hızlı şekilde iletmelidir. Bu sorunları kamuoyunun gündeminde tutmak ve çözüm üretmek gerekiyor” ifadelerini kullandı.
