24.03.2020, 11:21

CORANAVİRÜS’ÜN EKONOMİYE ETKİLERİ ve KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ UYGULAMASI

08 Mart 2020 itibariyle, ülke gündemimize giren Corana virüs salgını piyasalarda olumsuz etki oluşturdu. Bu olumsuz etkiyi azaltmak için, Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan Ekonomik İstikrar Paketi içerisinde yer alan Kısa Çalışma Ödeneği, son günlerde toplumda en çok merak edilen konulardan biri haline geldi.

Bu yazımızda Kısa Çalışma Uygulaması’nın ne olduğu, Ekonomik İstikrar Kalkanı içerisindeki yerini ve kimler tarafından ne şekilde kullanılabileceğini açıklamaya, pek bilenmeyen bu konu hakkında, zihinlerdeki soru işaretlerini azaltmaya gayret göstereceğiz.

Kısa Çalışma Uygulaması: Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle, işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır.

Son günlerde konunun gündeme gelmesi ise tanımda geçen “Zorlayıcı Sebep” kavramındandır. Zira Kısa Çalışma Uygulaması bakımından, 

Zorlayıcı Sebep:  İşverenin kendi sevk ve idaresinden kaynaklanmayan, önceden kestirilemeyen, bunun sonucu olarak bertaraf edilmesine imkân bulunmayan, geçici olarak çalışma süresinin azaltılması veya faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulması ile sonuçlanan dışsal etkilerden kaynaklanan dönemsel durumları ya da deprem, yangın, su baskını, heyelan, SALGIN HASTALIK, seferberlik gibi durumlardır. 

Coranavirüs’ün piyasaları olumsuz şekilde etkileyen bir salgın hastalık olması nedeniyle, tam da Kısa Çalışma Uygulaması’nın alanına girmektedir. Zaten Kısa Çalışma Ödeneği ile İşsizlik Maaşı uygulamasının temel farkı, İşsizlik Maaşı uygulamasında işçinin işverence işten çıkarılması yeterliyken, Kısa Çalışma Uygulaması’nda işçi ve işverenin dışında işin durması veya aksamasına neden olan genel bir zorunlu sebebin aranmasıdır.

Gelelim en çok merak edilen konulardan bir tanesine. Kısa Çalışma Ödeneğinden faydalanana bir işverenin işçilerinin ne kadar bir destek alacağına. 

Öncelikle bu uygulamadan yararlanabilecek işçilerde aranacak temel nokta; İşsizlik Maaşı alma şartlarına haiz olmaktır. Yani Kısa çalışmanın başladığı tarihten önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olanlardan son üç yıl içinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olmasıdır.

Bugünkü mevzuata göre bu şartları sağlamayan işçilerin, Kısa Çalışma uygulamasından yararlanması mümkün bulunmamaktadır. Ancak yine kişisel kanaatim, salgının ekonomideki etkilerinin ağırlaşması halinde bu şartlarda da bir esnekliğe gidilmesi gerektiğidir. Zira bu haliyle birçok çalışan gelecek günlerde işsiz kalacak ve evine ekmek dahi götüremeyecek hale gelebilecektir. Bu tür bir sosyal patlamaya müsaade edilememesi için Kısa Çalışma uygulamasından yararlanma şartları hafifletilmeli ve işsizlik fonunda biriken kaynaklar bu şekilde halka dağıtılmalıdır. Her ne kadar bu fonda biriken 131 Milyar TL’lik fon genel hazine kalemlerinin içine aktarılarak kullanıldıysa da, bu fona en çok ihtiyaç duyulan günlerde olduğumuz açıktır.

Kısa Çalışma Uygulaması kapsamında işçilere; Kısa çalışma ödeneği ve Genel Sağlık Sigortası Prim ödemesi desteği verilir. Son 12 ay Asgari ücretle çalışan bir işçiye, Net 1.752,40 TL ödeme yapılır. Ödemeler her ayın 5. Gününde PTT Bank aracılığı ile yapılır. Bu ödeme 3 ay boyunca yapılırken bu süre Cumhurbaşkanı Kararı ile 6 Ay’a kadar uzatılabilir. Ayrıca bir diğer detay ise işçi kısa çalışma ödeneğinden yararlandıktan sonra işten çıkarılırsa, bu kapsamda alınan ücretlerin toplamı İşsizlik Ödeneğinden mahsup edilerek, işsizlik maaşı işçiye kalan tutar kadar ödenir. 

Kısa çalışma yapan işçinin çalışılmayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günlerine ilişkin ücret ve kısa çalışma ödeneği miktarı, kısa çalışma yapılan süreyle orantılı olarak işveren ve Kurum tarafından ödenir.

Bir işyerinde kısa çalışma Uygulanabilmesi için, İşverenin Corana virüs salgını nedeniyle çalışma süresinin önemli ölçüde azaldığı veya durduğu yönünde İŞKUR’a başvuruda bulunması ve İş Müfettişlerince yapılan uygunluk tespiti sonucu işyerinin bu durumlardan etkilendiğinin tespit edilmesi gerekir. 

Buradaki belirsizliklerden bir tanesi de, Cumhurbaşkanımızca açıklanan Ekonomik İstikrar Kalkanı programında, Kısa Çalışma Uygulamasından yararlanabilecek dokuz sektör sayıldı. Pakette sayılan sektörler, Perakende, AVM, Demir-Çelik, Lojistik, Sinema, Konaklama, Yemek, Tekstil ve Organizasyon sektörleridir. Peki diğer sektörlerden gelen başvuruları, İş Müfettişleri incelemeksizin iptal edecek mi, yoksa değerlendirmeye alacak mı? Bu kısım şu an için bir muamma. Kişisel görüşüm bu salgın hastalıktan, tüm sektörlerin önemli ölçüde etkilendiğidir. Nitekim paket açıklandıktan sonra faaliyetleri durdurulan Güzellik Salonları, Eğitim Kurumları gibi birçok sektör bu durumdan doğrudan etkilendi. Kaldı ki piyasada her sektörün birbiri ile bağlantılı olması nedeniyle, Kısa Çalışma Uygulaması’ndan salgından zarar gören tüm işletmelerin yararlanması gerekmektedir. Salgının şuan itibariyle yeni olması ve ekonomik etkilerinin henüz yeterince hissedilmemiş olması nedeniyle bugün kapsam dar tutulduysa da, çok yakında kapsamın genişletileceğini düşünüyorum.

Corana Virüs’ten hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, hastalarımıza da acil şifalar diliyorum. Bu salgına, ekonomik krize dönüşmeden çözüm bulunmasını ve bu tür ekonomik önlemlerin uygulamasına ihtiyaç olmamasını umut ediyorum.

Yorumlar (3)
şakir 1 yıl önce
gayet açıklayıcı sayın yazar tebrikler
Hasan Kamil VELİOĞLU 1 yıl önce
çok teşekkür ederim. faydalı olmasını temenni ederim...
Ayşe Kütük 1 yıl önce
Emeğine sağlık çok ayrıntılı anlaşılır biçimde anlatmışsin
24
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 23 Temmuz 2021
İmsak 03:11
Güneş 05:01
Öğle 12:33
İkindi 16:30
Akşam 19:55
Yatsı 21:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30