Trabzon’un en eski yerleşim alanlarından Esentepe Mahallesi’nde gündeme gelen kentsel dönüşüm süreci mahallede büyük tartışma yarattı. Yıllardır dönüşüm beklentisi içinde olan Esentepe’de eski ve bakımsız yapıların yenilenmesi gerektiği kabul edilirken, mahalle sakinlerinin en büyük endişesi ise hak kaybı ve yerinden edilme oldu.
Esentepe Muhtarı Çetin Aydın, mahallenin 130 yıllık geçmişe sahip olduğunu belirterek kentsel dönüşümün artık kaçınılmaz hale geldiğini söyledi. Aydın, yaklaşık 25-30 yıldır dönüşümün konuşulduğunu ancak bugüne kadar somut bir adım atılamadığını ifade etti.
“Bu mahalle dönüşüme en önce girmeliydi”
Esentepe’nin Trabzon’un en eski mahallelerinden biri olduğunu belirten Muhtar Çetin Aydın, “Kentsel dönüşüme bir an önce başlanması gereken mahallelerin başında geliyoruz. Burada 130 yıllık bir geçmişimiz var. Yaklaşık 25-30 yıldır kentsel dönüşümle alakalı söylentiler var ama bir şey yapılamadı. Daha önce kentsel dönüşüme alındı, sonra tekrar imara açıldı. Şimdi bazı kısımları yeniden kentsel dönüşüme alınıyor” dedi.
Aydın, Esentepe’nin dönüşüme destek veren mahallelerden biri olduğunu vurgulayarak, “Bunun olmasına en başta destek veren mahallelerden biriyiz. Trabzon küçük bir il. Turistlerin gelip gittiği bir şehirde bu çarpık yapılaşmanın bir an önce daha güzel, daha düzenli ve daha kaliteli yaşam şartları sunan bir mahalleye dönüşmesi gerekiyor. Bunun zamanı çoktan geldi geçti” ifadelerini kullandı.
“Kentsel dönüşüm var diye mahalle yatırım alamıyor”
Mahallenin kentsel dönüşüm alanında olması nedeniyle yatırım alamadığını söyleyen Aydın, çocukların oyun parkı dahi bulunmadığını dile getirdi.
Aydın, “Mevcut olarak mahalle şu anda herhangi bir yatırım alamıyor. Kentsel dönüşümde olduğu için biz de taleplerimizi oluştururken temkinli davranıyoruz. Devletin parasının çarçur edilmesini istemeyiz. Ama mahallemizin sorunları var. Mesela çocuk oyun parkımız yok. Büyükşehir Belediyemizden talep ettik. Uygun bir arsanın Karayolları’ndan devredilmesini bekliyoruz” diye konuştu.
“Mahalle kültürü korunmalı”
Kentsel dönüşüm sürecinde net bilgilerin henüz verilmediğini belirten Aydın, Trabzon Büyükşehir Belediye Gayrimenkul AŞ ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
Aydın, “Fiyatlar açısından net bir şey yok. Ancak mahalle kültürünü ve mahalle sakinlerini koruyacak şekilde karşılık bulması gerekiyor. Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanımız Ahmet Metin Genç’in ‘mahalle kültürünü koruyacağım’ şeklinde bir yaklaşımı var. Biz de bu anlayış üzerinden gidiyoruz” dedi.
Arafil Boyu’nda yaşayan insanların maddi açıdan çok güçlü olmadığını ancak mahalle kültürü açısından zengin bir yapıya sahip olduklarını belirten Aydın, yer sahiplerine daha kolay şartlar sunulması gerektiğini ifade etti.
“Bu insanlar buradan kopmak istemiyor”
Muhtar Aydın, mahalle sakinlerinin en büyük beklentisinin aynı mahallede yaşamaya devam edebilmek olduğunu söyledi.
Aydın, “Bu mahallede doğduk, büyüdük. Babalarımız burada doğdu, burada yaşadı. İnsanlar buradan ayrılmak istemiyor. Mahallenin en köşesinde ya da en arka tarafında bile olsa burada kalmak istiyorlar. Ben de burada oturmak istiyorum, çocuğumun da burada oturmasını istiyorum” dedi.
Aydın, dönüşümden etkilenecek kiracıların durumuna da dikkat çekerek, “Binalar eski olduğu için kira bedelleri uygun. Bu nedenle bazı kiracılar dönüşümü istemiyor. Ama mahallemizin çok yaşlandığını, evlerimizin çok bakımsız olduğunu herkes biliyor. Kentsel dönüşüm şart. Tabii kiracı kardeşlerimizi de düşünüyorum. İnşallah TOKİ üzerinden daha kolay şartlarda onlar da ev sahibi olur” ifadelerini kullandı.
“203 metrekare evime 97 metrekare teklif edildi”
Mahalle sakinlerinden Mustafa Kurutaş ise dönüşüm sürecinde hak kaybı yaşanacağını savundu. Sadece Esentepe’nin değil, Trabzon’daki birçok eski mahallenin dönüşüme ihtiyacı olduğunu belirten Kurutaş, ancak sürecin hak sahipleri mağdur edilmeden yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Kurutaş, “Esentepe’den ziyade Trabzon’un bütün eski mahallelerinin kentsel dönüşüme ihtiyacı var. Faroz’dan itibaren Yeni Mahalle’nin bir bölümü, Cumhuriyet Mahallesi, Yeni Cuma, Esentepe ve Ayasofya’nın bir bölümü gibi eski yerleşimlerde 1980 ve öncesi yapılan binaların yenilenmesi gerekir. Ama bu yapılırken hak sahipleri mağdur edilmemeli” dedi.
Kendi evi üzerinden örnek veren Kurutaş, “Benim evimin temeli 1984 yılında yapılmış. Üstüne 2004 yılında evi yaptım. 203 metrekare kapalı alanım var. Bana 97 metrekare verileceği söylendi. Burada ben hak kaybına uğruyorum. 203 metrekare nerede, 97 metrekare nerede?” diye konuştu.
“Emekli, asgari ücretli bu farkı nasıl ödeyecek?”
Daha fazla metrekare isteyenlerden imalat fiyatı üzerinden ödeme talep edildiğini ifade eden Kurutaş, bunun dar gelirli vatandaş için mümkün olmadığını söyledi.
Kurutaş, “Daha fazla metrekare almak istiyorsan imalat fiyatından taksitli olarak ödeyip alabilirsin deniliyor. Ama bu ekonomik şartlarda normal bir vatandaşın, emeklinin, asgari ücretlinin para verip metrekare alması zor. Ben iki kişi çalışıyorum, ben bile hesap etmek zorundayım” dedi.
“Bu rakamlarla daire almak mümkün değil”
Kurutaş, kendilerine yapılan bilgilendirmede rayiç bedellerin gündeme geldiğini belirterek, bu rakamların günümüz şartlarında yetersiz kaldığını ifade etti.
Kurutaş, “Bize sadece bilgilendirme yapıldı. O günkü rayiç bedel üzerinden birinci kata 2 bin 800 TL, ikinci kata 2 bin 900 TL gibi rakamlar söylendi. Benim evim dubleks ve 203 metrekare. 4 bin 800 lira gibi bedeller konuşuldu. Bugünün şartlarında bu parayla daire alma şansım yok. Bunun yeniden gözden geçirilmesi lazım” ifadelerini kullandı.
30 metrekare ve altında hissesi olanlara konut hakkı verilmeyeceğinin söylendiğini öne süren Kurutaş, bunun ciddi mağduriyet doğuracağını savundu.
Kurutaş, “Adamın 20 metrekare de olsa orada bir evi var, orada yaşayabiliyor. Sen o kişiye para verdiğin zaman ne olacak? O para kiraya gidecek. Burada vatandaş çok mağdur olacak” dedi.
“Devlet babalığını burada göstermeli”
Kurutaş, dönüşüm sürecinde dar gelirli vatandaşların korunması gerektiğini belirterek, “Bunu yaparken ellerini vicdanlarına koymaları gerekiyor. Bu mahallede anne, baba, kardeş, emekli insanlar oturuyor. Devlet, bu insanlara devlet babalığını yaparak imkan sağlamalı. Yoksa buradaki vatandaşların çoğu mağdur olacak” diye konuştu.
Esentepe’nin konum olarak Trabzon’un en değerli yerlerinden biri olduğunu da belirten Kurutaş, “Meydana yakın, ulaşımı kolay, deniz manzaralı, dağ manzaralı bir yer. 30 senedir bu mahallede oturuyorum. Proje bittikten sonra da aynı mahallede kalmak isterim” dedi.
“Dönüşüm şart ama bu şekilde değil”
Mahalle sakinlerinden Erdin Köz ise kentsel dönüşüme ihtiyaç olduğunu ancak mevcut yönteme karşı olduklarını söyledi.
Köz, “Kentsel dönüşüme ihtiyaç var ama bu şekilde değil. Şu anki kentsel dönüşüm emrivaki şekilde yapılıyor. Kimseye sorulmamış. Mal sahiplerinin görüşü alınmamış. Sıkıntımız bu. Aynı Çömlekçi’de olduğu gibi insanlar yine mağdur olacak” ifadelerini kullandı.
Mahallede birçok kişinin dedelerinden ve babalarından kalan evlerde yaşadığını belirten Köz, “Komşularımızın çoğu fakir insanlar. Birkaçımız belki bir şeyler alabiliriz ama onlar ne olacak? İnsanlar evlerinden olacak” dedi.
“Bize verilen parayla o evleri alamayız”
Köz, dönüşüm sonrasında yapılacak konutların mevcut mahalleli tarafından alınamayacağını savundu.
Köz, “Oturmak isterim ama hangi parayla oturacağım? Evler dünyanın parası. Bize verdikleri parayla biz o evleri alamayız. Biz Arafil Boyluyuz. Dedelerimden beri buradayız. Hayatımda en rahat ettiğim yer burası” dedi.
Kentsel dönüşüm sürecinde rant iddiasını da gündeme getiren Köz, “Evlerimizi elimizden alacaklar, daha değerli ev yapıp başka insanlara satacaklar. Bu mahallenin insanı o evleri alamaz. Amaç Arafil Boyu’nu yok etmek gibi görünüyor. Biraz da rant hesabı var” ifadelerini kullandı.
“Tapularımızın hiçbir hakkı yok mu?”
Köz, mal sahipleriyle yeterince görüşülmediğini belirterek, sürece sert tepki gösterdi.
Köz, “Burası müteahhitlerle mal sahiplerini karşı karşıya bırakılsaydı, insanlar pazarlık etseydi belki daha iyi olurdu. Belediye gelip ‘Ben yaptım oldu’ diyor. Tapularımızın hiçbir hakkı yok mu? Bizim hiçbir hakkımız yok mu? Kimseyle pazarlık edemiyoruz. Bize ‘Ben bunu veriyorum’ deniliyor. Demek ki bizim evlerimiz gerçekte bizim değilmiş” dedi.
“Esentepe zaten cazibe merkezi”
Esentepe’nin değerinin zaten yüksek olduğunu ifade eden Köz, “Buradan daha güzel bir lokasyon var mı? Harika bir yer burası. Esentepe zaten cazibe merkezi. Ama insanlar için faydalı olacak bir proje yapılmalı. ‘Ben yaptım oldu’ anlayışı doğru değil” diye konuştu.
“Kesinlikle dönüşüm olmalı”
Mahalle sakinlerinden Tamer Emirzeoğlu ise Esentepe’de kentsel dönüşümün gerekli olduğunu söyledi.
Emirzeoğlu, “Evet, kesinlikle kentsel dönüşüme ihtiyaç var. Mahallenin mevcut görüntüsünün çok iyi olmadığını düşünüyorum. Kentsel dönüşüm yapılmalı” dedi.
Fiyat konusunda net bilgi olmadığını belirten Emirzeoğlu, “Görüşmeler devam ediyor diye biliyoruz. Proje bittikten sonra kesinlikle yine bu mahallede kalmak isterim. Çünkü Esentepe, Trabzon’un konum olarak en güzel yerlerinden biri. Proje bittiğinde de cazibe merkezi olur” ifadelerini kullandı.
Esentepe’de ortak talep: Dönüşüm olsun ama mahalleli yerinden edilmesin
Esentepe’de mahalle sakinleri eski ve bakımsız yapıların yenilenmesi gerektiği konusunda hemfikir. Ancak dönüşümün nasıl yapılacağı, hak sahiplerine ne verileceği, rayiç bedellerin nasıl belirleneceği ve mahalle sakinlerinin aynı bölgede kalıp kalamayacağı büyük soru işareti oluşturuyor.
Muhtar Çetin Aydın dönüşüme destek verirken, mahalle kültürünün korunmasını ve yer sahiplerine kolaylık sağlanmasını istiyor. Vatandaşlar ise metrekare kaybı, düşük bedel, kiracıların durumu ve yerinden edilme riskine karşı yetkililere çağrıda bulunuyor.
Esentepe’de kentsel dönüşümün kaderini, belediye ile hak sahipleri arasında kurulacak uzlaşı belirleyecek.
