Trabzon’da halı yıkama, kuru temizleme, hamam, umumi tuvalet, genel temizlik, dezenfeksiyon ve farklı hizmet alanlarında faaliyet gösteren işletmelerin odaya bağlı olduğunu belirten Sağlam, odanın karma bir yapıya sahip olduğunu ifade etti.
Odanın toplam 142 üyesinin bulunduğunu açıklayan Sağlam, Trabzon genelinde yaklaşık 100 halı yıkama işletmesinin faaliyet gösterdiğini söyledi.
“Sektör mevcut işletme sayısını ancak kaldırıyor”
Trabzon’un yaklaşık 850 bin nüfusa sahip olduğunu hatırlatan Sağlam, kent genelinde ilçelerle birlikte yaklaşık 100 halı yıkama işletmesi bulunduğunu belirtti.
Sektördeki işletme sayısının az görünmesine rağmen mevcut pazarın bu sayıyı ancak kaldırabildiğini dile getiren Sağlam, işletmelerin daha geniş ve uygun alanlarda faaliyet göstermesi durumunda sektörün daha verimli hâle gelebileceğini söyledi.
Sağlam, “İşletmelerimizin yer ve ruhsat sorunu var. Alanlarımız daha geniş olsa belki sektör 100-120 firma yerine 80 firma ile daha doyurucu ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilir” dedi.
53 halı yıkama, 24 kuru temizleme işletmesi bulunuyor
Odaya kayıtlı işletmelere ilişkin bilgi veren Sağlam, halı yıkama sektöründe 53, kuru temizleme sektöründe ise 24 işletmenin bulunduğunu açıkladı.
Halı yıkama alanında kayıtlı 53 işletmenin bazılarının evden veya “home office” yöntemiyle yalnızca koltuk yıkama hizmeti verdiğini belirten Sağlam, gerçek anlamda işletme sahibi olarak faaliyet gösteren firma sayısının yaklaşık 42 olduğunu söyledi.
Ruhsat alamayan işletmeler kapanıyor
Sektörün en önemli problemlerinden birinin ruhsat sorunu olduğunu vurgulayan Sağlam, odaya kayıtlı olmasına rağmen belediyeden iş yeri ruhsatı alamayan işletmeler bulunduğunu ifade etti.
Bu işletmelerin merdiven altı olmadığını ancak faaliyet gösterdikleri alanların ruhsat şartlarını karşılamadığını belirten Sağlam, ruhsat alamayan ve kendisini yenileyemeyen işletmelerin zamanla kapanmak zorunda kaldığını söyledi.
“Esnaf kendisini yenilemekte zorlanıyor”
Sağlam, özellikle kuru temizleme sektöründe geleneksel çalışma anlayışının devam ettiğini belirterek birçok işletmenin teknolojik gelişmelere ve yeni hizmet modellerine uyum sağlayamadığını söyledi.
Esnafa işlerini geliştirmeleri, dijital programlardan yararlanmaları ve servis ağlarını genişletmeleri yönünde öneriler sunduklarını dile getiren Sağlam, bazı işletmelerin alışkanlıklarından vazgeçmek istemediğini ifade etti.
Sağlam, bu durumun ekonomik şartlar, personel yetersizliği ve yatırım maliyetleriyle de bağlantılı olduğunu belirtti.
Bağ-Kur borcu esnafın krediye ulaşmasını engelliyor
Esnafın Bağ-Kur ve vergi borçlarının ciddi boyutlara ulaştığını söyleyen Sağlam, birçok işletmenin kredi kullanmak istese bile mevcut borçları nedeniyle finansmana erişemediğini anlattı.
Bazı esnafların yüz binlerce liralık Bağ-Kur borcu bulunduğunu aktaran Sağlam, kullanılacak kredinin önemli bir bölümünün doğrudan kamu borçlarına kesildiğini söyledi.
Esnaf kefalet kredilerinin sektörün ihtiyacını karşılamadığını ifade eden Sağlam, bu sorunları federasyon ve konfederasyonlara ilettiklerini ancak henüz kalıcı bir çözüm sağlanamadığını kaydetti.
“Elektriği su faturası geçti”
Kendisinin de işletme sahibi olduğunu belirten Sağlam, elektrik giderlerinde son dönemde çok büyük bir değişiklik olmadığını ancak su maliyetlerinin ciddi şekilde yükseldiğini söyledi.
Halı yıkama, hamam ve umumi tuvalet işletmelerinin doğrudan suyla faaliyet gösterdiğini hatırlatan Sağlam, ticarethanelerde uygulanan su tarifesinin sektörü zor durumda bıraktığını ifade etti.
Sağlam, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç ile yaptıkları görüşmede konut ve ticarethane su tarifesinin eşitlenmesini talep ettiklerini belirtti.
“Biz indirim istemiyoruz. Evlerde kullanılan su tarifesiyle ticarethane tarifesinin aynı seviyede olmasını istiyoruz” diyen Sağlam, konunun yeniden görüşülmesi için kendilerine randevu sözü verildiğini söyledi.
Halı yıkama fiyatlarında maliyet baskısı
Odanın belirlediği halı yıkama fiyatının metrekare başına en düşük 160 lira olduğunu söyleyen Sağlam, vatandaşın zorlanmaması için sektör içerisinde fiyatların kademeli olarak artırılması yönünde karar aldıklarını ifade etti.
Sezon başında 120 liradan başlayan fiyatların elektrik, su, yakıt ve personel giderlerindeki artışa göre 130, 140, 150 ve 160 liraya çıkarılmasının planlandığını belirten Sağlam, işletmelerin maliyetleri fiyatlara bir anda yansıtmak istemediğini söyledi.
Basit usul ve KDV farkı haksız rekabete neden oluyor
Sektördeki önemli sorunlardan birinin işletmeler arasındaki vergi uygulaması farkı olduğunu belirten Sağlam, basit usulde çalışan esnafla gerçek usulde defter tutan işletmeler arasında ciddi bir rekabet eşitsizliği bulunduğunu söyledi.
Gerçek usulde faaliyet gösteren işletmelerin kazançlarının yüzde 20’sini KDV olarak ödediğini ifade eden Sağlam, basit usule tabi işletmelerin aynı vergi yüküyle karşılaşmamasının fiyat rekabetini bozduğunu dile getirdi.
Sağlam, “Bir işletme 100 liralık iş yaptığında bunun 20 lirasını KDV olarak devlete veriyor. Basit usulde çalışan işletme ise aynı gelirin tamamını elinde tutabiliyor. Bu durum sektörümüzde ciddi bir haksız rekabete yol açıyor” dedi.
“120 halı yıkama işletmesinin 110’u borçlu”
Sektörün ekonomik açıdan rahat bir durumda olmadığını vurgulayan Sağlam, Trabzon’daki yaklaşık 120 halı yıkama işletmesinin 110’unun bankalara veya şahıslara borçlu olduğunu ileri sürdü.
İşletmelerin büyük bölümünün kredi borcu bulunduğunu belirten Sağlam, esnafın artan maliyetlere rağmen emeğinin karşılığını alamadığını söyledi.
Vatandaşın da fiyatlardan memnun olmadığını ifade eden Sağlam, hem tüketicinin hem de işletmelerin ekonomik şartlardan olumsuz etkilendiğini dile getirdi.
Vatandaş artık halısını daha seyrek yıkatıyor
Vatandaşın alım gücündeki düşüşün sektördeki iş hacmini azalttığını belirten Sağlam, daha önce yılda birkaç kez halısını yıkamaya veren vatandaşların artık yılda bir kez veya birkaç yılda bir hizmet aldığını söyledi.
Bu durumun özellikle halıların daha fazla kirlenmesine ve yıpranmasına neden olduğunu ifade eden Sağlam, işletmelere gelen halılardaki lekelerin çıkarılmasının giderek zorlaştığını belirtti.
Kuru temizleme sektöründe de benzer bir daralma yaşandığını anlatan Sağlam, vatandaşların eskiden takım elbiselerini düzenli şekilde temizlemeye verdiğini, günümüzde ise yalnızca çıkaramadıkları lekeler olduğunda kuru temizlemeye başvurduğunu söyledi.
Evde yıkama halıya zarar verebilir
Artan fiyatlar nedeniyle bazı vatandaşların halılarını evde yıkamaya veya temizlik makineleri kullanmaya başladığını belirten Sağlam, profesyonel halı yıkama işleminin yalnızca yüzeysel temizlemeden ibaret olmadığını söyledi.
İşletmelerde halıların toz alma, çırpma, dövme, yıkama, durulama ve sıkma işlemlerinden geçtiğini anlatan Sağlam, evde yapılan yıkamalarda yeterli sıkma ve durulama imkânı bulunmadığını belirtti.
Son dönemde üretilen bazı halılarda sararma problemi görüldüğünü söyleyen Sağlam, profesyonel makinelerde halının suyunun büyük ölçüde alınabildiğini ancak evde yıkanan halıların yeterince sıkılamadığı için sararabildiğini ifade etti.
Evde yıkamanın su ve elektrik maliyeti, makinenin zarar görmesi ve uygun alan bulunamaması gibi başka sorunlar da oluşturduğunu dile getiren Sağlam, profesyonel temizliğin önemine dikkat çekti.
Kayıt dışı oranı yüzde 2-3 seviyesinde
Trabzon’da kayıt dışı halı yıkama faaliyetleriyle uzun yıllar mücadele ettiklerini belirten Sağlam, oda başkanlığından önce Trabzon Profesyonel Halı Yıkamacılar Derneğinde dört yıl görev yaptığını söyledi.
Dernek döneminde kayıp ve kaçak işletmelerin kayıt altına alınması için yoğun çalışma yürüttüklerini ifade eden Sağlam, günümüzde kayıt dışı faaliyet oranının yüzde 2-3 seviyesine kadar düştüğünü ileri sürdü.
Trabzon’un temizlik sektörü açısından Türkiye’nin en düzenli şehirlerinden biri olduğunu savunan Sağlam, bu sonucu yıllardır sürdürülen denetim ve bilgilendirme çalışmalarına bağladı.
Ucuz yıkama halk sağlığını tehdit edebilir
Halı yıkamada yalnızca işletmenin ruhsatlı veya kayıtlı olmasının yeterli olmadığını belirten Sağlam, kullanılan kimyasalların doğru şekilde nötrlenmesi ve halının yeterli suyla durulanması gerektiğini söyledi.
Halıların çocukların ve evcil hayvanların doğrudan temas ettiği ürünler olduğuna dikkat çeken Sağlam, ağır kimyasalların halı üzerinde kalmasının sağlık açısından risk oluşturabileceğini ifade etti.
Ucuza hizmet veren işletmelerin su ve kimyasal kullanımını azaltabileceğini söyleyen Sağlam, “Bir işletme halıyı 10 litre suyla arındırırken başka bir işletme bir litre suyla işlemi tamamlamaya çalışabiliyor. Yeterince durulanmayan halı temiz değildir, kir ve kimyasalı içinde tutar” dedi.
Sağlam, vatandaşların yalnızca düşük fiyatı dikkate alarak işletme seçmemesi gerektiğini vurguladı.
Vatandaş işletmenin logosunu ve aracını kontrol etmeli
Hizmet alınacak işletmenin güvenilir olup olmadığının anlaşılması için bazı kriterlere dikkat edilmesi gerektiğini söyleyen Sağlam, öncelikle firmanın aracının ve personel kıyafetlerinin logolu olması gerektiğini belirtti.
İşletmenin reklamı, kurumsal kimliği, sosyal medya hesabı, Google kaydı ve iletişim bilgilerinin kontrol edilmesini isteyen Sağlam, vatandaşların şüphe duydukları işletmeleri odaya sorabileceklerini söyledi.
Sağlam, “Halıyı almaya gelen kişinin kıyafetinde ve aracında firmanın logosu yoksa vatandaş dikkatli olmalı. Yarın halısını bulamadığında muhatap bulamayabilir” diye konuştu.
Değerli halılar yıkanmadan önce fotoğraflanmalı
Tüketici hakem heyetlerinde bilirkişi olarak görev yaptığını belirten Sağlam, halı yıkama işletmelerinin ürünü teslim aldıktan sonra mutlaka inceleme yapması gerektiğini söyledi.
Özellikle viskon, tensel, ipek, bambu, yün ve Nepal halılarının yıkanmadan önce yere serilerek kontrol edilmesi ve fotoğraflanması gerektiğini belirten Sağlam, mevcut leke, yırtık veya deformasyonların müşteriye bildirilmesi gerektiğini ifade etti.
İşletmenin müşteriyi bilgilendirmeden yıkama işlemine başlaması durumunda doğacak uyuşmazlıklarda müşterinin haklı olacağını söyleyen Sağlam, yüksek değerli halılarda oluşabilecek zararların işletmeler için ağır maliyetler doğurabileceğini dile getirdi.
Sağlam, “Halı teslim alındığında açılmalı, fotoğraflanmalı ve müşteriye mevcut sorunlar bildirilmelidir. Bunlar yapılmadan yıkamaya başlanırsa yaşanacak bir sorunda müşteri haklıdır” dedi.
“Halıyı sadece yıkatmak için değil, temizletmek için verin”
Vatandaşlara çağrıda bulunan Sağlam, hizmet alırken yalnızca en düşük fiyatı tercih etmenin doğru olmadığını söyledi.
Ucuz hizmetin her zaman gerçek anlamda temizlik sağlamadığını belirten Sağlam, “Vatandaşlarımız halılarını adet yerini bulsun diye yıkatmasın. Halıyı yalnızca yıkatmak için değil, gerçekten temizletmek için güvenilir işletmelere versinler” ifadelerini kullandı.
Sektörde standartlara uygun çalışmayan işletmelere de seslenen Sağlam, gerekli şartları yerine getirmeyen kişilerin bu işi yapmaması gerektiğini sözlerine ekledi.
