11.07.2021, 09:37

Trabzon’un hamamları

Bir dönem özellikle 60'lı yıllardan 90'lı yıllara kadar hayatımızın resmen olmazsa olmazlarıydılar.

1-) Sekiz direkli hamam

Pazarkapı mahallesinde bulunan , halen daha faaliyetini sürdüren ve hamamlar içerisinde en bilineni olması dolayısıyla yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir.

2-) Tophane hamamı

Pazarkapı mahallesinde bulunan, faaliyetini 80'li yıllara kadar devam ettiren hamam, şimdilerde harabe halinde, depo olarak kullanılmaktadır.

3-) Çifte Hamam 

Özellikle kadınların daha çok tercih ettikleri hamam Pazarkapı ile Ortahisara çıkan tezveren dede yokuşunun hemen solundaydı,  faaliyetine 80'li yılların başında son verilse de hamamlar içerisinde resmen mihenk taşı gibiydi. Şimdilerde harabe halinde ilgililerin dikkatini çekmeyi beklemekte. 

4-) Hacı Arif Hamamı

Pazarkapı camiinin hemen arkasında bulunan hamamın tarihi çok eskilere dayansa da oda zamanın şartlarına yenik düşmüş, şimdilerde otopark olarak kullanılmakta, imdat sesimi duyacak yokmu diyecek kadar idarecilerden ilgi beklemekte.

5-) İskenderpaşa Hamamı

Çarşı camiinin hemen arkasındaki sokakta bulunmakta olup, yakın tarihte gördüğü kapsamlı bir tadilatla, günümüzde de faaliyetini sürdürmektedir. Genellikle o mahalle'deki esnaflar tarafından tercih edilen daha çokda paşa hamamı ismiyle tanınan hamamdır.

6-) Meydan Hamamı

Meydan bölgesinin ilk ve tek, geniş kapsamlı hamamıdır dersem abartmış sayılmam. İki bölümden oluşur, uzun sokak aralığından girişi olan yer bayanlar içindir, bayanların giriş kapısında deli binnaz namıyla tanınan tellak binnaz vardı'ki kimselere kuş uçurtmazdı.

Maraş caddesinden erkekler girişinde de biz erkekleri gurban aga karşılardı. Gurban aga gündüz kunduracılar caddesinde kavrulmuş fındık fıstık satar, akşamları tellaklık yapardı. Gurban agayı o dönemleri yaşayanlardan tanımıyanımız hemen hemen hiç yoktur. (Allah rahmet eylesin) Az bilinen bir geleneğimiz vardı ki...

İstanbul’dan şehirler arası yolculuk yapıp Trabzon’a gelen eski erkekler, evlerine gitmeden önce bavullarını hamamın giriş kapısına bırakıp, meydan hamamına girerler, yıkanır paklanır evlerine öyle giderlerdi.Meydan hamamı günümüze kadar faaliyetini sürdürerek gelebilmiştir. Halen daha en çok tercih edilen hamamlarımızdandır.

7-) Fatih Hamamı

Hacı Kasım Mahallesinde halen daha faaliyetini sürdürmektedir. 

8-) Pir pak Sıhhi Banyo

Tarihi hamamların yanı sıra, şehir merkezinde Garanti bankasının tam karşısındaki işhanının altında, modern tarzda yetmişli yılların sonuna doğru açıldığında, bayağı bir talep görmüş ve büyük oranda müşteri kapasitesi olan çok kısa zamanda yıkanabileceğiniz pratik bir hamamdı. Halen daha faaliyetini sürdürmektedir.

8-) Hasan Paşa Hamamı

Erdoğdu mahallesinde bulunan askeriyeye ait bir hamamdır. Halen daha faaliyetini askerlere hizmet olarak sürdürmektedir.

Hamam deyip de geçmeyin, erkeklerden ziyade,  bayan hamamları günleri yaşanmış efsanelerle doludur.

PERŞEMBE GÜNLERİ BAYANLARA...

Yukarıda sırasıyla isimlerini saydığım hamamların ikisinin haricinde diğerlerinin kapılarında genellikle böyle yazardı. Perşembe günleri bayanlar gününde bizim kuşaktan bayanlar hamamına annelerimizin kolunda, gitmeyenimiz yoktur dersem abartmış sayılmam.

Öyle ki 12 yaşına kadar erkek çocuklarını yanlarında hamama getiren annelere kadın tellaklar tarafından ifade edilen, babasını da getirseydin bari söylemi dillerden dillere dolaşan bir efsanedir.

Kim ne derse desin, bayanlar, biz erkeklerden daha temiz ve düzenlidirler onların hamam günleri, perşembe sabahı saat on'da başlar aynı gün akşam saat beşe kadar sürerdi.

Ama ne günlerdi, annelerimizin ve babaannelerimizin kolumuzdan çekiştire çekiştire bizi getirdikleri hamamların başında sekiz direkli hamam ve çifte hamam gelirdi. Öyle hamam diye geçiştirmeyin hamamın içi resmen piknik alanı gibiydi.Patates haşlamaları, zeytinyağlı dolmalar, hamsikuşları, kayganalar, börekler, say say bitiremezsin.

Herkes bir kurnanın başına yerleşir gelinler ve torunlarla birlikte yıkanma faslı başlamadan önce şöyle etraf yarım gözle süzülür ve yavaş yavaş kurna başı dedikodularına başlanırdı.

En çok bilineni de.. 

Gııııı, havu karşı gurnanın başındaki karının kızıda çok güzelmiş alsam oni benim oğlumadır.

Üçer defa yıkanılır,

Üçer defa keselenilir ki (ne keselenmek resmen derimizi soyarlardı ağrısı sızısı üç gün geçmezdi.)

Üçer defa sabunlanılırdı ki(aman allahım gözlerimiz yanar şişer gözlerimizi açamazdık)

Bir haftalık kirimiz gitsin.

Akşam olmaya yakın toparlanıp hamamdan çıkar, ellerimiz, ayaklarımız yıkanmadan bembeyaz olmuş şekilde, mutlu bir yorgunlukla eve gelirken bir sonraki hafta tekrar gidilecek hamamda yapılacakların hayalini kurardık.

Çok eğlenceliydi hamamlarda yıkanmak, gurnanın içersindeki hamam taslarıyla birbirimize su atmak, şarkılar eşliğinde, göbek taşına serilen peştemalların üzerinde kurulan sofralarda yiyip içmek, tıpkı siyah beyaz türk filimlerinde seyrettiğimiz, hamam sahnelerinde oynamak gibiydi.

Z kuşağı jenarasyonu anneleriyle veyahut babaanneleriyle belki de hiç hamama gitmemişler o güzellikleri yaşamamışlardır.

Eskiden evlerde şofben yoktu, ısıtıcılar yoktu. Bakır banyo sobasını yakacaksın, evdeki hamamı ısıtacaksın, ısıttığın suyla da beş tane çocuğu üçer defa yıkayacaksın, keseleyeceksin, sabunlayıp, durulayacaksın.

Zordu çok zordu, olacak iş değildi bunlar, 

O yıllar bu zorlukları evlerinde yaşamak istemeyenlerin bir numaralı tercihi hamamlardı.

Günümüzde hamamlarımızın hemen hemen hepsi, teknolojiye ve elektrikli ev aletlerine yenik düşmüşlerdir.

Yinede şanslı kuşaktık o günleri yaşadığımız için...

Emeği geçenlere ve halen daha günümüzde bu kültürü ve mesleği yaşatmak için ayakta kalmaya çalışan hamamcı esnafımıza ve bizlere  muhteşem hatıralar biriktiren o günleri yaşatanlara yürekten selamlar.

Yorumlar (10)
Kamil Anahar 4 ay önce
Çok güzel bir yazı. Tebrikler
Selahattin Köse 4 ay önce
Trabzon kültürüne yaptığınız katkılar için tşk ederim.
Ozan 4 ay önce
Harika olmuş Hasan ağabey. Yazılarınızı merakla, ilgiyle severek okuyoruz.
OĞUZHAN ALP ÇAKIR 4 ay önce
ÇOCUKLUK GÜNLERİMİ GÖZÜMDE CANLANDIRDIN SEVGİLİ AĞABEYİM.. EYVALLAH... İZMİTTEN TRABZONUMA SELAMLAR SEVGİLER ♥️
Yasemin nart 4 ay önce
Kutlarım kardeşim çok güzel anlatmışsın
Aynur tarim 4 ay önce
Meydan hamaminin kadinlar kisminin karsisinda kofteci helim vardi binnaz onun kizkardesiydi kofte kokusu hamamin icine yayilirdi binnaz kofte siparislerini alir musterilere getirir bahsis alirdi haladaha lastik ayakkaplarinin yururken cikarttigi sesleri unutmadim birde hamamin kasasinda oturan seher teyzeyi ruhlari sadolsun
erol 4 ay önce
hasan bey trabzon hamamları hamam kültürü bu kadar net ve yalın anlatılabilir kaleminize ve yüreğinize sağlık iyiki o günleri görmüşüm şimdiki kuşağa çok üzülüyorum neler kaybetmişler neler
Ercüment Bozdağ 4 ay önce
Ataparktaki
Bayanlar hamamını unuttunuz
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
17
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 28 Ekim 2021
İmsak 05:15
Güneş 06:40
Öğle 12:10
İkindi 15:02
Akşam 17:30
Yatsı 18:50
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 10 24
2. Hatayspor 10 20
3. Beşiktaş 10 20
4. Alanyaspor 10 20
5. Fenerbahçe 10 19
6. Karagümrük 10 18
7. Konyaspor 10 17
8. Galatasaray 10 17
9. Altay 10 15
10. Adana Demirspor 10 13
11. Başakşehir 10 12
12. Gaziantep FK 10 12
13. Öznur Kablo Yeni Malatya 10 12
14. Sivasspor 10 11
15. Kayserispor 10 11
16. Giresunspor 10 9
17. Antalyaspor 10 9
18. Göztepe 10 8
19. Kasımpaşa 10 6
20. Rizespor 10 4
Takımlar O P
1. Ümraniye 10 24
2. Ankaragücü 10 24
3. Eyüpspor 10 20
4. Erzurumspor 10 19
5. Bandırmaspor 10 18
6. Kocaelispor 9 16
7. Tuzlaspor 9 14
8. Gençlerbirliği 9 14
9. Samsunspor 9 12
10. Boluspor 9 11
11. Bursaspor 9 11
12. Menemenspor 10 11
13. İstanbulspor 9 10
14. Denizlispor 9 10
15. Altınordu 10 10
16. Adanaspor 10 9
17. Manisa FK 10 9
18. Ankara Keçiörengücü 9 7
19. Balıkesirspor 9 6
Takımlar O P
1. Chelsea 9 22
2. Liverpool 9 21
3. Man City 9 20
4. West Ham 9 17
5. Brighton 9 15
6. Tottenham 9 15
7. M. United 9 14
8. Everton 9 14
9. Leicester City 9 14
10. Arsenal 9 14
11. Wolverhampton 9 13
12. Brentford 9 12
13. Aston Villa 9 10
14. Watford 9 10
15. Crystal Palace 9 9
16. Southampton 9 8
17. Leeds United 9 7
18. Burnley 9 4
19. Newcastle 9 4
20. Norwich City 9 2
Takımlar O P
1. Real Madrid 10 21
2. Sevilla 10 21
3. Real Betis 11 21
4. Real Sociedad 10 21
5. Rayo Vallecano 11 19
6. Osasuna 11 19
7. Atletico Madrid 9 18
8. Athletic Bilbao 10 17
9. Barcelona 10 15
10. Espanyol 11 14
11. Valencia 11 13
12. Mallorca 11 13
13. Villarreal 10 12
14. Celta de Vigo 10 10
15. Elche 11 10
16. Deportivo Alaves 10 9
17. Cádiz 11 8
18. Granada 9 7
19. Levante 10 5
20. Getafe 10 2